Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
dẫn chỉ bảo tận tình của thầy giáo THS Cấn Anh Tuấn. Nhưng do thời gian
còn hạn chế và kinh nghiệm thực tế chưa nhiều nên đề tài của em khó tránh
khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được sự đánh giá và góp ý chân thành
từ thầy giáo cũng như các cô chú trong công ty.
Em xin chân thành cảm ơn!
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG MỸ
NGHỆ CỦA VIỆT NAM VÀ GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY
ARTEX THĂNG LONG.
1.1.Thực trạng xuất khẩu hàng TCMN của Việt Nam.
1.1.1.Đặc điểm hàng Thủ công Mỹ nghệ.
1.1.1.1.Các quan niệm về hàng thủ công mỹ nghệ.
Thủ công mỹ nghệ là mặt hàng có nhiều ưu điểm đặc biệt càng ngày
càng được ưa chuộng và được dùng phổ biến ở khắp mọi nơi trên thế giới. Có
rất nhiều quan niệm khác nhau về hàng TCMN:
* Theo quan niệm của các chuyên gia nghiên cứu về hàng TCMN cho
rằng hàng TCMN là sản phẩm của những làng nghề truyền thống, mang tính
đơn chiếc và có tính mỹ thuật cao. Mỗi sản phẩm có thể nói là một tác phẩm
nghệ thuật, quá trình sản xuất tuân theo công nghệ truyền thống và thường
nhậy bén với thị trường trong mẫu mã, chất lượng và có điều kiện linh hoạt
thay đổi hướng sản xuất.
* Các nghệ nhân làm trong nghề thì quan niệm rằng mặt hàng TCMN
thuộc nhóm ngành tiểu thủ công nghiệp truyền thống, hình thành lâu đời ở
một địa phương mà quy trình sản xuất thường do những nghệ nhân hoặc công
nhân lành nghề đảm nhận và có trách nhiệm. Sản phẩm thường có tính địa
phương và mang bản sắc văn hóa địa phương, dân tộc sâu sắc. Hình thức đào
tạo thường mang tính chất truyền thống theo dòng họ và làng tộc.
* Theo từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học thì cho rằng hàng thủ
công mỹ nghệ là mặt hàng bao gồm các đồ trang sức trang trí làm bằng tay, sử
dụng công cụ đơn giản để sản xuất ra sản phẩm.
Từ những quan niệm trên ta có thể rút ra một quan niệm chung như
sau: Hàng TCMN những hàng hóa được sản xuất bằng phương pháp thủ
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
công, gắn liền với phong tục tập quán và mang đậm các nét văn hóa của nơi
tạo ra hàng hóa đó. Ở nước ta từ trước đến nay vẫn tồn tại nhiều nghề với
nhiều làng nghề truyền thống và đã có tên tuổi trong lịch sử phát triển đất
nước, con người Việt Nam như: Tơ lụa Hà Đông, Gốm Phù Lãng, Gỗ Đông
Kỵ, Gốm Bát Tràng…Ở những nơi đó hội tụ các nghệ nhân lành nghề và
chính họ đã tạo ra những sản phẩm có thể nói là những tác phẩm nghệ thuật
Từ đó cho thấy hàng TCMN là những sản phẩm mang tính chất truyền
thống và độc đáo của từng vùng, có giá trị chất lượng cao, vừa là hàng hóa lại
là những sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, mỹ thuật thậm chí có thể trở thành di
sản văn hóa của dân tộc, mang bản sắc văn hóa của từng vùng lãnh thổ hay
từng quốc gia nơi sản xuất ra những sản phẩm đó. Hàng thủ công mỹ nghệ
không những là những tác phẩm phục vụ cho đời sống tinh thần hay nhu cầu
thưởng thức của xã hội mà còn là những sản phẩm vật chất đáp ứng nhu cầu
trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, chính vì điều này mà ngày nay hàng
thủ công mỹ nghệ không những có nhu cầu cao ở trong nước mà các thị
trường nước ngoài cũng rất chú ý đến những sản phẩm này và liên tục phát
triển theo xu hướng hội nhập, giao lưu văn hóa giữa các dân tộc trên thế giới.
1.1.1.2. Phân loại hàng thủ công mỹ nghệ
Hàng TCMN là những mặt hàng thường có tính cơ bản là đơn chiếc,
không có sản phẩm nào là giống hệt sản phẩm khác. Có rất nhiều cách để
phân loại hàng thủ công mỹ nghệ để từ đó có thể hiểu rõ hơn về hàng thủ
công mỹ nghệ, tuy nhiên trong cuộc sống hàng ngày các làng nghề, các thợ
thủ công hay những nghệ nhân thường dựa vào các cách phân loại sau để
phân biệt hàng thủ công mỹ nghệ:
- Phân loại theo từng mặt hàng thủ công mỹ nghệ (theo nguyên liệu) gồm:
+ Gốm sứ mỹ nghệ
+ Mây tre đan
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
+ Sơn mài
+ Đồ gỗ mỹ nghệ
+ Thêu ren, thổ cẩm
+ Thảm các loại
+ Đồng, đá, bạc trạm, khắc
+ Kim loại( kim khí mỹ nghệ)
+ Giấy thủ công
+ Tác phẩm nghệ thuật…
- Phân loại theo các làng nghề: Theo tiêu chí này hàng thủ công mỹ
nghệ có thể được biết đến từ các làng nghề mà chuyên sản xuất mặt hàng đó,
ví dụ: Gốm Bát Tràng, Gốm Phù Lãng, hàng mây, tre, cói ở Hà Tây, hàng gỗ
thủ công mỹ nghệ ở Phù Khê, Hương Mạc, hàng dệt ở Vạn Phúc (Hà Tây)…
Theo cách phân loại này sẽ giúp cho khách hàng biết rõ hơn về nguồn gốc của
hàng thủ công mỹ nghệ và có thể làm tăng được mức độ nổi tiếng của từng
sản phẩm thủ công mỹ nghệ khi so sánh các sản phẩm này ở từng làng nghề
khác nhau.
- Ngoài ra chúng ta có thể phân loại hàng TCMN theo công dụng của
từng sản phẩm. Tức là có thể phân hàng thủ công mỹ nghệ thành hàng để sử
dụng (giỏ hoa, lọ, cốc, chén, giường, tủ, bàn, ghế…) và hàng để “chơi” (đồ
lưu niệm, tranh treo tường, đồ trang trí…). Qua cách phân loại có thể thấy
được hàng thủ công mỹ nghệ là loại hàng hóa có thể thỏa mãn cùng lúc hai
mục đích “dùng” và “chơi”, tuy nhiên mỗi sản phẩm vẫn giữ được nét văn
hóa và nghệ riêng của từng làng nghề sản xuất ra chúng.
Trên đây là một số cách phân loại hàng thủ công mỹ nghệ, tuy nhiên
trong đề tài này chỉ đề cập đến cách phân loại thứ nhất là phân loại theo mặt
hàng và dùng cách phân loại này để phân tích xuyên suốt đề tài.
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.1.1.3. Đặc điểm của hàng Thủ công mỹ nghệ.
a) Đặc điểm chung của hàng thủ công mỹ nghệ
- Tính đa dạng: Hàng thủ công mỹ nghệ được sản xuất ra từ những
nguyên liệu rẻ tiền và sẵn có ở thiên nhiên bao gồm các loại nguyên liệu có
nguồn gốc từ thực vật: vỏ cây, thân gỗ, thân sợi, các loại lá, củ…hay các loại
nguyên liệu xuất phát từ các loại động vật như da động vật, ngà sừng…cùng
với một số loại nguyên liệu được lấy từ đất, đá hay các kim loại, các phế liệu
của ngành sản xuất khác…Đây là ưu thế lớn nhất của ngành sản xuất hàng thủ
công mỹ nghệ của Việt Nam, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất
kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ có cơ hội phát triển từ việc tận dụng
nguyên vật liệu sẵn có trong nước để tạo ra các sản phẩm này. Sự phong phú
của nguyên liệu cũng thể hiện được tính đa dạng của sản phẩm thủ công mỹ
nghệ và tạo nên những sản phẩm độc đáo. Tính đa dạng của sản phẩm thủ
công mỹ nghệ còn thể hiện rõ ở khía cạnh văn hóa. Mỗi sản phẩm mang
những nét riêng về phong tục tập quán của mỗi địa phương nơi làm ra những
sản phẩm đó, điều này làm tăng giá trị cho sản phẩm và gây cho khách hàng
một sự thích thú, như một sự khám phá khi thấy sản phẩm. Tất cả những sản
phẩm đó đều mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam, chứa đựng trong đó
những ảnh hưởng văn hóa tinh thần, quan niệm nhân văn, tín ngưỡng tôn giáo
của dân tộc.
- Tính đơn chiếc: Hàng thủ công mỹ nghệ được sản xuất phân tán ở
khắp nhiều nơi trong những làng nghề, hay những địa phương, có quy mô nhỏ
và số lượng sản xuất là ít. Hàng thủ công mỹ nghệ là loại hàng hóa chủ yếu
được tạo ra từ bàn tay khéo léo và tài hoa của những nghệ nhân. Họ chính là
những lao động trẻ ở nông thôn, những thợ thủ công… Cùng với sự phát triển
không ngừng của xã hội, thì cho dù khoa học công nghệ phát triển cho ra đời
rất nhiều các sản phẩm máy móc hỗ trợ cho việc sản xuất hàng thủ công mỹ
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
nghệ nhưng cũng không thể thay thế được con người trong việc tạo ra các sản
phẩm mang “tâm hồn” của nền văn hóa đặc sắc. Đó là vốn quý để sản làm ra
có giá trị cao và mang tính đơn chiếc. Tính đơn chiếc khiến cho sản phẩm thủ
công mỹ nghệ khác biệt và có sắc thái riêng của mỗi làng nghề. Cùng là gốm
sứ nhưng người ta có thể dễ dàng phân biệt được các loại gốm sứ giữa các
làng nghề với nhau như: gốm sứ Bát Tràng, gốm sứ Thổ Hà, gốm sứ Phù
Lãng…hay các sản phẩm Thủ công mỹ nghệ giữa các quốc gia khác nhau
cũng khác nhau, mỗi sản phẩm ở các quốc gia khác nhau mang đậm tính văn
hóa khác nhau. Đây chính là lợi thế cạnh tranh của hàng Thủ công mỹ nghệ
của Việt Nam. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đều có sự đa dạng về mẫu
mã, kiểu dáng tùy theo sự sáng tạo, tay nghề của các nghệ nhân và phong tục
tập quán của từng làng nghề, mang lại sự thỏa mãn và sức hấp dẫn cho người
tiêu dùng đồng thời ảnh hưởng đến sự đồng đều của chất lượng sản phẩm.
- Tính văn hóa: Thủ công mỹ nghệ là sản phẩm có từ lâu đời, tồn tại và
phát triển trong các làng nghề truyền thống, được làm ra từ các thợ thủ công
hay các nghệ nhân. Mỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ đều được tạo ra trong
một làng nghề nhất định, mang sắc thái của một khu vực địa lý và của một
cộng đồng dân cư đó với những điều kiện tự nhiên, phong tục tập quán xã hội
khác nhau nên đã hình thành nhiều ý tưởng, kiểu dáng loại sản phẩm khác
nhau.
Thông qua tiêu dùng sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ khách hàng có
thể cùng lúc thỏa mãn hai mục đích: “dùng” và “chơi”. Khách hàng khi tiêu
dùng hàng thủ công mỹ nghệ có xu hướng tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa nhu
cầu tiêu dùng và và cảm nhận được giá trị nghệ thuật của sản phẩm từ sáng
tạo trong tạo dáng, sự khác biệt của từng loại sản phẩm, sự tinh xảo và điêu
luyện của người thợ và hơn cả là sự kết tinh những nét văn hóa của dân tộc
được truyền vào từng sản phẩm. Do đó việc nắm bắt xu hướng tiêu dùng của
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
khách hàng sẽ giúp làng nghề có cơ hội để định hướng tập trung sản phẩm của
mình cho phù hợp với đòi hỏi của các nhóm khách hàng tiêu dùng khác nhau.
Theo nghiên cứu của Ủy ban Thương mại Quốc tế thì khách hàng khi sở hữu
một thứ hàng thủ công mỹ nghệ nào đó, họ thường nghĩ chính mình đang nắm
giữ một biểu tượng minh chứng đặc trưng cho nền văn hóa truyền thống của
một dân tộc hay một địa phương, nơi sản xuất ra hàng thủ công mỹ nghệ đó.
Chính vì vậy hàng TCMN mang tính văn hóa cao.
- Tính mỹ thuật: Một đặc trưng rất dễ dàng nhận biết từ hàng thủ công mỹ
nghệ là tính mỹ thuật. Mỗi sản phẩm là một tác phẩm nghệ thuật vừa có giá trị sử
dụng, vừa có giá trị thẩm mỹ cao, đậm đà bản sắc dân tộc và mỗi sản phẩm có thể
nói là đều mang linh hồn đất Việt. Khác với những sản phẩm công nghiệp khác
được sản xuất bằng nhiều loại máy móc hiện đại thì hàng thủ công mỹ nghệ có giá
trị cao là vì sản phầm mang tính thủ công và chủ yếu là dựa vào đôi bàn tay khéo
léo trong tạo dáng, sự tinh sảo và điêu luyện của người thợ kết tinh trong từng sản
phẩm đó. Chính và đặc tính thủ công này đã tạo nên sự khác biệt và cho dù là
không sánh kịp tính ứng dụng của những sản phẩm công nghiệp nhưng sản phẩm
thủ công mỹ nghệ luôn gây được sự yêu thích của người tiêu dùng. Những sản
phẩm như trống đồng Ngọc Lũ, phật nghìn mắt nghìn tay, sản phẩm thêu ren hay
những bộ gốm sứ cao cấp…là những minh chứng cho đời sống linh hoạt, cảnh
quan thiên nhiên và phong tục tập quán của dân tộc ta trong từng thời kỳ lịch sử.
- Tính chất thủ công: Công nghệ sản xuất ra những sản phẩm này chính là
sự kết giao giữa các phương pháp thủ công tinh xảo và sự sáng tạo nghệ thuật, tạo
nên sự khác biệt giữa sản phẩm thủ công mỹ nghệ và các sản phẩm công nghiệp
hiện đại được tạo ra hàng loạt nhờ những máy móc hiện đại ngày nay. Tuy nhiên
đây cũng là đặc điểm làm cho hàng thủ công mỹ nghệ ngày nay càng được sự yêu
thích hơn của người tiêu dùng.
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
b) Đặc điểm cơ bản của từng loại hàng thủ công mỹ nghệ chính ở Việt
Nam.
* Hàng gốm sứ: Gốm là loại hàng hoá rất phổ biến trong cuộc sống của
mọi tầng lớp dân cư Việt Nam. Nghề gốm sứ Việt Nam đã có từ lâu đời, và
được sản xuất ở khắp nhiều miền trong cả nước. Điển hình như ở Miền Bắc
có gốm sứ Bát Tràng ở Hà Nội, gốm Đông Triều ở Quảng Ninh,làng Cậy (Hải
Dương), Hương Canh, Hiến Lễ (Vĩnh Phú), gốm Phù Lãng- Bắc Ninh, hay
gốm Thổ Hà ở Bắc Giang…vào đến Miền Nam thì có gốm Sài Gòn, gốm
Bình Dương…là những làng nghề rất nổi tiếng từ trước đến nay. Cho đến
ngày nay, nghề gốm Việt Nam ngày càng được phát triển phong phú và đa
dạng hơn về kích cỡ, chủng loại khác nhau, những sản phẩm nổi tiếng như:
những sản phẩm có thể dùng phổ biến trong cuộc sống hàng ngày (bát, đĩa,
ấm chén, nồi…), những sản phẩm dùng trong xây dựng như (chân sứ, vật
cách điện…), hay dùng làm đồ thờ (bát hương, tượng, lọ hoa…), tranh tượng
và đồ lưu niệm…Những sản phẩm đó được trang trí bởi rất nhiều màu men
nhưng phổ biến là các màu men được ưa chuộng như: men ngọc, men vàng
nhẹ, men chảy và được kết hợp với các hoạ tiết gắn liền với những nét quen
thuộc trong cuộc sống hàng ngày như: mái chùa, cây đa, cổng làng, hoa sen,
thiếu nữ gẩy đàn…
* Hàng mây tre đan, hàng cói.
Đây là những sản phẩm rất độc đáo được làm từ các nguyên liệu từ
cây tre, cây mây, cây song là những loại cây đặc sản của miền nhiệt đới. Từ
lâu rồi các nghệ nhân đã tạo ra rất nhiều sản phẩm từ những nguyên liệu này
như: giường, bàn, ghế, lãng hoa, đồ lưu niệm…Hàng mây tre đan được phát
triển trong cả nước với những làng nghề nổi tiếng như: làng Phú Vinh – Hà
Tây, Ngọc Động- Hà Nam, Thượng Hiền- Thái Bình, Vĩnh Ba- Phú Yên, Yên
Sở- Hà Tây, Nho Quan- Ninh Bình…
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngoài ra, hàng cói cũng rất nổi tiếng với các địa danh như: làng Tân
Lễ- Thái Bình, Kim Sơn – Ninh Bình, Nga Sơn – Thanh Hoá…
* Hàng gỗ thủ công mỹ nghệ
Loại hàng này đã xuất hiện từ lâu đời và đã đạt đến trình độ chất lượng
khá cao, là đồ dùng thông dụng khắp mọi nơi. Người Việt Nam nước ta dùng
sản phẩm đồ gỗ để làm giường tủ, bàn, ghế hay tranh gỗ, ngai, tượng, bàn thờ,
ống hương…
Chạm khắc gỗ nổi tiếng ở nước ta có làng Phù Khê, Hương Mạc, Đồng
Kị, Đồng Quan (Bắc Ninh), Bích Chu (Vĩnh Phú), Vân Hà (Hà Nội), Lý
Nhâm (Hà Nam), La Xuyên (Nam Định), Mỹ Xuyên (Huế)…
* Hàng dệt: Kỹ thuật dệt vải bông gai tơ tằm có từ thời Hùng Vương,
cho đến bây giờ ở Việt Nam đã có rất nhiều những làng nghề nổi tiếng như:
Tương Giang- Bắc Ninh, Vạn phúc- Hà Tây, Ninh Giang- Ninh Bình…Hàng
dệt rất phong phú và thường được làm ra từ những đôi bàn tay khéo léo của
phái đẹp nước ta nên nó thường được dùng để chăm sóc cho sắc đẹp và mang
đậm bản sắc dân tộc (bản sắc của phụ nữ Phương Đông) và cho đến nay tuy bị
chèn ép bởi sức cạnh tranh của rất nhiều những mặt hàng được làm ra từ máy
móc và công nghệ hiện đại nhưng hàng dệt Việt Nam truyền thống vẫn được
ưa chuộng một khi kết hợp với các nghề thêu ren với chất liệu bản địa (tơ
lụa).
Mặt hàng thêu ren cũng là mặt hàng rất được để ý hiện nay ở nước ta.
Là mặt hàng cũng có từ rất lâu và rất đa dạng về mẫu mã và kiểu dáng như:
rồng, phượng, hoa sen, phong cảnh chân dung…với những chất liệu, màu sắc,
và ý nghĩa khác nhau
* Hàng sơn mài: Ở Việt Nam nổi tiếng với cây sơn trồng ở đất Phú Thọ
và rất có giá trị. Nhựa cây sơn Phú Thọ tốt hơn hẳn nhựa sơn trồng ở nơi
khác, là nguồn nguyên liệu đặc biệt quý giá. Chính vì vậy hàng sơn mài Việt
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Nam nổi tiếng bền và đẹp. Ban đầu sơn mài chỉ có bốn màu: đen, đỏ, vàng,
nâu, dần cho đến nay bảng màu của sơn mài ngày càng phong phú, lộng lẫy
và sâu thẳm với những sản phẩm như: tranh treo tường, lọ đựng hoa, bình
phong…
* Hàng đồng, đá, chạm, khắc: Đây là hàng hóa được làm ra từ một quy
trình rất phức tạp, tỉ mỉ và qua rất nhiều công đoạn. Một số sản phẩm được
làm ra như: hộp, khay, bàn cờ, mặt bàn, tranh treo tường…hay những sản
phẩm được làm từ khối đá cẩm thạch, qua trạm khắc đã trở thành những vòng
đeo tay, gạt tàn thuốc lá, tượng phật…Ở Việt Nam có những làng nghề như
làng Quan Khải, Hóa Khê dưới chân núi Ngũ Hành Sơn là rất nổi tiếng với
nghề chạm khắc đá truyền thống.
* Kim khí mỹ nghệ: Từ lâu rồi con người đã biết dùng kim loại để làm
đồ trang sức và cho đến ngày nay thì ở Việt Nam cũng như ở tất cả các nước
trên thế giới đều sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm trang sức từ kim loại
như: Vàng, bạc. Các sản phẩm được tạo ra rất đa dạng như: Nhẫn, vòng tay,
dây truyền, hoa tai…Riêng ở Việt Nam, các hàng hóa làm từ vàng được bắt
nguồn từ làng Định Công (Hà Nội), nghề bạc bắt nguồn từ làng Đồng Xâm
( Thái Bình). Hiện nay, đây là ngành hàng rất phát triển và có tiềm năng rất
lớn có thể đánh giá được tiềm lực của nước xuất khẩu mặt hàng này.
Ngoài ra có một số sản phẩm trên thì ở Việt Nam còn phát triển ngành
giấy thủ công, các mặt hàng thổ cẩm …cũng là những ngành nghề có từ lâu
đời và phát triển cho đến bây giờ.
1.1.2.Tình hình xuất khẩu hàng TCMN của Việt Nam.
1.1.2.1. Các làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ ở Việt Nam
a) Những làng nghề có xu hướng phát triển mạnh.
Những làng nghề có xu hướng phát triển mạnh thường phải là những làng
nghề có nhiều ưu thế trong việc bảo đảm và cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào
SV: Vũ Thị Lan Anh Lớp: QTKD Thương Mại 46 A
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét