Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Thông qua tìm hiểu thực trạng và công tác hoạt động, quản lí nguồn thông
tin kinh tế tại Trung tâm Thông tin T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia để có
hớng nhìn đúng đắn về tầm quan trọng của hệ thống thông tin kinh tế quốc gia, tác
giả cũng mạnh dạn đa ra một số đánh giá-nhận xét, kiến nghị để nâng cao hiệu
quả hoạt động lu giữ, khai thác và phục vụ nguồn thông tin kinh tế có giá trị này
góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, giúp nền kinh tế đất nớc ngày càng phát triển
theo sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà Đảng và nhà nuớc đã đề ra.
3. Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động, quản lí và khai thác nguồn tài liệu
về kinh tế tại Trung tâm Thông tin T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia. Mặc
dù nguồn tài liệu nay có số lợng rất hạn chế trong cả kho tài liệu của Trung tâm
nhng nó góp phần trong việc hoàn thiện vốn tài liệu nhằm phục vụ đắc lực cho bạn
đọc cả nớc. Đây cũng là cơ sở để các nhà quản lí hoạt động thông tin kinh tế có
chiến lợc phát triển tăng cờng nguồn lực thông tin kinh tế quốc gia trong thời kì
tới.
4. Cơ sở lí luận và phơng pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lí luận
Khóa luận dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và t tởng Hồ chí
minh về kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học và công nghệ đặc biệt trong lĩnh vực
hoạt động thông tin- t liệu.
4.2. Phơng pháp nghiên cứu
Bên cạnh phơng pháp tổng hợp, nghiên cứu, thống kê, đánh giá tài liệu, tác
giả còn trao đổi, phỏng vấn các cán bộ thông tin để hiểu rõ thực trạng quản lí hoạt
động nguồn lực thông tin kinh tế ở Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công
nghệ Quốc gia hiện nay.
K45 Thông tin-Th viện
5
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
5. Bố cục của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận có
3 chơng nội dung sau
Chơng 1: Khái quát chung về Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và
Công nghệ Quốc gia.
Chơng 2: Thực trạng nguồn tin kinh tế tại Trung tâm Thông tin-T liệu
Khoa học và Công nghệ Quốc gia.
Chơng 3: Phơng hớng phát triển và hoàn thiện nguồn lực thông tin kinh
tế tại Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia.
K45 Thông tin-Th viện
6
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
Chơng 1
Khái quát chung về trung tâm thông tin- t liệu khoa
học và công nghệ quốc gia
1.1 Lịch sử hình thành và phát triển
Trong thời đại hiện nay, việc áp dụng những thành tựu khoa học vào tất cả
các lĩnh vực trong đời sống đang trở thành nhân tố cho sự lớn mạnh của xã hội. Sự
phát triển khoa học và lực lợng sản xuất xã hội, việc áp dụng những thành tựu
khoa học vào nền kinh tế quốc dân là đối tợng chú ý đặc biệt của các nuớc xã hội
chủ nghĩa. Sự tiến bộ của khoa học-công nghệ đã đa đến việc giảm bớt sức lao
động rút ngắn ngày công, nâng cao phúc lợi của nhân dân lao động, phục vụ cho
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc. Chính vì thế mà hầu hết các quốc
gia phát triển và nhiều quốc gia đang phát triển đều có Trung tâm khoa học quốc
gia-bộ phận khoa học đầu não trong cả nớc. Nhiều quốc gia có Viện hàn lâm khoa
học với bề dày lịch sử trên 100 năm. Nhng hoạt động khoa học chỉ thực sự đạt
hiệu quả khi có sự tham gia của hoạt động thông tin. Chính thông tin vừa là chất
xúc tác, vừa là môi truờng để hoạt động khoa học đi lên. Do đó, bên cạnh việc chú
trọng phát triển thông tin khoa học quốc gia, các nớc cũng xây dựng và hoàn thiện
cho mình Trung tâm thông tin mang tính đầu ngành cả nuớc. Hòa chung vào dòng
chảy đó, ngay từ năm 1961 Việt Nam đã hình thành Viện Thông tin Khoa học Kỹ
thuật Trung ơng với nhiệm vụ ban đầu chủ yếu là xuất bản tạp chí tóm tắt, tiến
hành nghiên cứu các vấn đề lí luận, phơng pháp và thực hành thông tin khoa học
kỹ thuật; nghiên cứu, thu thập, xử lí, bảo quản và phổ biến những kinh nghiệm tiên
tiến, những thành tựu khoa học-kỹ thuật của trong và ngoài nớc; giúp đỡ về mặt
phơng pháp cho các cơ quan thông tin khoa học nghành và địa phơng. Song song
K45 Thông tin-Th viện
7
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
với sự tồn tại của Viện Thông tin này, trớc đó vào năm 1958 Th viện Khoa học
Kỹ thuật Trung ơng cũng đã ra đời dựa trên cơ sở chia tách Th viện Khoa học
Trung ơng thành Th viện Khoa học Kỹ thuật Trung ơng và Th viện Khoa học Xã
hội. Trong sự nghiệp đổi mới của đất nớc hiện nay, vai trò của Th viện Khoa học
Kỹ thuật Trung ơng ngày càng đuợc xác định rõ ràng. Để phát triển kinh tế đất n-
ớc, nâng cao đời sống của nhân dân đi tới văn minh hiện đại, đòi hỏi phải có tri
thức khoa học kỹ thuật. Th viện chính là nơi tàng trữ tài liệu khoa học kỹ thuật, là
cây cầu giao lu chất xám giữa các nhà khoa học trong nớc là cánh cửa giao lu với
thế giới bên ngoài cho các nhà khoa học của ta tiếp xúc với nền khoa học kỹ thuật
tiên tiến toàn cầu. Hiện nay, th viện còn là nơi lui tới của một đội ngũ đông đảo
bạn đọc gồm toàn những cán bộ nghiên cứu, những chuyên gia khoa học xuất sắc
của đất nớc. Trong hoàn cảnh nền khoa học kỹ thuật của ta còn rất lạc hậu, Đảng
và nhà nuớc đã nhận thức đợc tầm quan trọng của th viện khoa học đối với việc
thu thập và phổ biến các tri thức tiên tiến của nhân loại. Đại hội lần thứ 6 của
Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra đờng lối đổi mới coi khoa học và công nghệ là
một động lực mạnh mẽ của sự nghiệp đổi mới đất nuớc. Vai trò của cách mạng
khoa học kỹ thuật càng đợc khẳng định, trong đó hoạt động thông tin khoa học giữ
vị trí thiết yếu. Ngày 24 tháng 9 năm 1990, Chủ nhiệm ủy ban khoa học kỹ thuật
nhà nớc (nay là Bộ Khoa học Công nghệ) đã ra quyết định số 487/TCCB hợp nhất
hai đơn vị Th viện Khoa học Kỹ thuật Trung ơng với Viện Thông tin Khoa học kỹ
thuật Trung ơng thành Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc
gia(Trung tâm TTTLKH & CN).
1.1.1 Chức năng
. Thông tin khoa học và công nghệ của Nhà nớc.
. Giúp Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý thống nhất hoạt động thông
tin t liệu khoa học, công nghệ trong cả nớc.
1.1.2 Nhiệm vụ
Những năm qua, bằng việc xác định rõ nhiệm vụ hàng đầu để bắt kịp sự đi
lên của xã hội ở cơ quan mình, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công
K45 Thông tin-Th viện
8
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
nghệ Quốc gia đã không ngừng nâng cao chất lợng phục vụ ngời dùng tin và bạn
đọc trong cả nớc. Các nhiệm vụ đó là
. Tổ chức xây dựng, trình Bộ trởng Bộ Khoa học công nghệ (KHCN) phê
duyệt kế hoạch công tác thông tin t liệu KHCN trong cả nớc và tổ chức thực hiện
kế hoạch đó. Theo dõi kiểm tra hoạt động thông tin t liệu KHCN ở các cấp , các
ngành.
. Tổ chức, thúc đẩy và hoàn thiện hệ thống thông tin t liệu KHCN quốc
gia qua việc tạo nguồn, thu thập, bảo quản và lu trữ các nguồn thông tin, t liệu về
khoa học, công nghệ và môi trờng trong và ngoài nớc đáp ứng các nhu cầu phát
triển kinh tế-xã hội của đất nớc. Hớng dẫn xây dựng các tổ chức thông tin t liệu ở
từng cấp, kể cả mạng lới các th viện khoa học kỹ thuật.
. Quản lý nhà nớc các nguồn t liệu về khoa học, công nghệ và môi trờng.
Trên cơ sở tổ chức thực hiện công tác đăng ký đề tài và kết quả nghiên cứu khoa
học công nghệ và môi trờng. Tổ chức việc tạo nguồn, thu thập, bảo quản và lu trữ
các nguồn thông tin, t liệu về khoa học, công nghệ và môi trờng trong và ngoài n-
ớc. Xây dựng vốn thông tin, t liệu đáp ứng các nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội,
khoa học, công nghệ và môi trờng của đất nớc.
. Xử lý phân tích-tổng hợp các nguồn thông tin t liệu trong và ngoài nớc
nhằm tạo ra các sản phẩm và dịch vụ thông tin đáp ứng nhu cầu ngời dùng tin và
bạn đọc, tiến tới tạo lập ngân hàng thông tin quốc gia về t liệu và dữ kiện khoa
học, công nghệ, môi trờng và kinh tế.
. Tổ chức cung cấp thông tin, t liệu cho các yêu cầu xét duyệt, đánh giá các
chơng trình, đề tài, giám định công nghệ, thẩm định các dự án đầu t, các dự án
phát triển kinh tế-xã hội.
. Tổ chức phục vụ bạn đọc, thực hiện công tác nghiên cứu phát triển hoạt
động thông tin, t liệu; hớng dẫn chỉ đạo thống nhất nghiệp vụ trong cả nớc cũng
K45 Thông tin-Th viện
9
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
nh đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho cán bộ. Tuyên truyền,
phổ biến các thành tựu và kiến thức về khoa học, công nghệ, môi trờng trong và
ngoài nớc.
. Tham gia hoạt động hợp tác quốc tế, trao đổi tài liệu, cho mợn giữa các
th viện. Thực hiện các dịch vụ thông tin-t liệu về khoa học, công nghệ, môi trờng
cho mọi đối tợng có yêu cầu.
Nhờ vậy, các sản phẩm-dịch vụ thông tin của Trung tâm ngày càng đa dạng
về số lợng, chuyên sâu về chất lợng, phục vụ tốt hơn cho độc giả và ngời dùng tin
góp phần đẩy mạnh dịch vụ thông tin công nghệ nh marketing về thị trờng thông
tin công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin công nghệ, t vấn công tác chuyển
giao công nghệ
1.1.3 Các nhiệm vụ u tiên mang tính đột phá và mối quan hệ hợp tác.
Trên cơ sở nguồn lực thông tin hiện có, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa
học và Công nghệ Quốc gia bớc đầu xây dựng những đột phá cho mình nh:
. Đẩy mạnh thông tin phục vụ các địa phơng.
. Đẩy mạnh các sản phẩm và dịch vụ thông tin phân tích.
. Đẩy mạnh dịch vụ thông tin công nghệ.
. Xây dựng và phát triển th viện điện tử.
Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia có quan hệ
hợp tác và trao đổi t liệu với hơn 120 cơ quan, tổ chức và th viện của hơn 40 nớc
trên thế giới nh AIF (Tổ chức liên Chính phủ Pháp ngữ), SAREC/SIDA (Tổ chức
hợp tác nghiên cứu với các nớc đang phát triển của Thụy Điển), UNESCO,
APCTT, Trung tâm Thông tin khoa học kỹ thuật quốc tế
1.2 Cơ cấu tổ chức
Với mục tiêu tổng quát của Chơng trình hành động là tăng cờng năng lực
của Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia để thực hiện
K45 Thông tin-Th viện
10
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
chức năng và nhiệm vụ của cơ quan thông tin khoa học công nghệ hàng đầu nhà n-
ớc và giúp Bộ quản lý thống nhất hoạt động thông tin khoa học công nghệ trong cả
nớc, cơ cấu tổ chức của Trung tâm hiện naycũng có nhiều thay đổi so với trớc.
Toàn bộ Trung tâm gồm có 14 phòng ban hoạt động liên hoàn. Mỗi phòng
đều có những chức năng riêng biệt song liên kết với nhau rất chặt chẽ. Do đó mà
cả cơ quan luôn hoàn thành xuất sắc kế hoạch đặt ra. Bao gồm: Giám đốc, Các phó
giám đốc, Hội đồng khoa học, Văn phòng, Phòng quản lý hoạt động thông tin,
Phòng quan hệ quốc tế, Phòng tin học, Phòng phát triển các nguồn tin, Phòng xây
dựng cơ sở dữ liệu th mục, Phòng nghiên cứu và phân tích thông tin, Phòng dịch
vụ thông tin, Phòng tra cứu- chỉ dẫn, Phòng đọc sách, Phòng đọc tạp chí, Phòng
phổ biến khoa học và công nghệ, Phòng in-sao, Trung tâm INFOTERRA Việt
Nam.
1.3 Nguồn lực thông tin:
Trung tâm TTTLKH&CN có một nguồn lực thông tin về khoa học- công nghệ
khá lớn vào bậc nhất ở Việt Nam. Các tài liệu này luôn đợc bổ sung, cập nhật hàng
ngày, nhất là các nguồn thông tin số hoá để đảm bảo cho nhu cầu tin cao của độc
giả.
Sách: Hơn 220.000 đầu sách đủ các loại tiếng nh Anh, Nga, Pháp,
Việt, Trung Trong đó, 35%các ngành khoa học cơ bản, 45% thuộc các ngành
khoa học kỹ thuật và 19% thuộc nông-lâm-ng nghiệp-y tế.
Tạp chí: Có hơn 6300 tên, ớc khoảng 1000 tên đợc quay vòng và bổ
sung thờng xuyên phục vụ rộng rãi ngời dùng tin: 5300 tên tạp chí tiếng La Tinh,
780 tên tạp chí tiếng Nga, 300 tên tạp chí tiếng Việt. Ngoài ra, trong kho còn có
kho microfim khoảng 1000 tên tạp chí tiếng Anh .
T liệu xám: Trung tâm cũng lu trữ hơn 3500 báo cáo kết quả nghiên
cứu, hơn 8000 đề cơng nghiên cứu của các đề tài đăng ký tiến hành nghiên cứu.
Cơ sở dữ liệu: Hiện có nhiều cơ sở dữ liệu khoa học công nghệ có
giá trị ở trong nớc và trên thế giới: Pascal, Chemical abtracts, Vendor, Energy and
K45 Thông tin-Th viện
11
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
environment, Scitec, cơ sở dữ liệu trên CD-ROM Tất cả các cơ sở dữ liệu này đ-
ợc đông đảo độc giả quan tâm và tra cứu thờng xuyên.
Hơn nữa, Trung tâm Thông tin-T liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia còn
tổ chức, xây dựng và quản lý mạng VISTA. Đây là mạng thông tin máy tính diện
rộng về khoa học và công nghệ đợc chuyển tải trực tuyến các thông tin, thành tựu
mới nhất về khoa học công nghệ trong nớc cũng nh trên thế giới đến các thành
viên làm công tác khoa học và công nghệ phục vụ công cuộc công nghiệp hoá-
hiện đại hoá đất nớc.
K45 Thông tin-Th viện
12
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
Chơng 2
Thực trạng nguồn tin kinh tế tại trung tâm
thông tin-t liệu khoa học và công nghệ quốc
gia
2.1 Khái niệm thông tin, thông tin kinh tế, nguồn tin, nguồn thông tin kinh tế
Trong đời sống con nguời, thông tin là một nhu cầu rất cơ bản, nhu cầu đó
không ngừng tăng lên cùng với sự gia tăng các mối quan hệ trong xã hội. Mỗi ngời
sử dụng thông tin lại tạo ra những thông tin mới. Các thông tin đợc truyền cho ng-
ời khác trong quá trình thảo luận, truyền đạt mệnh lệnh, trong th từ và tài liệu hoặc
qua các phuơng tiện truyền thông khác. Thông tin đuợc tổ chức tuân theo một số
quan hệ logic nhất định trở thành bộ phận của tri thức, đòi hỏi phải đuợc khai thác
và nghiên cứu một cách hệ thống.
Thông tin đợc thể hiện qua nhiều hình thức đa dạng và phong phú nh con
số, chữ viết, âm thanh, hình ảnh Thông tin cũng có thể đợc ghi và truyền thông
qua nghệ thuật bằng nét mặt, động tác và cử chỉ. Hơn nữa, con ngời đuợc cung cấp
thông tin dới dạng mã di truyền. Những hiện tợng này của thông tin đợc thấm vào
thế giới vật chất và tinh thần của con ngời, cùng với sự đa dạng phong phú của nó
khiến khó có thể đa ra định nghĩa thống nhất về thông tin .
Tựu trung lại có thể hiểu:
Thông tin là những tin tức phản ánh thế giới khách quan mà con ngời
sử dụng trong mục đích của mình nhằm phát triển kinh tế xã hội, phục vụ và thỏa
mãn mọi cầu sống của con ngời.
Hiện nay, ngời ta thừa nhận rằng vật chất, năng lợng, thông tin và bản sắc
văn hóa dân tộc là các nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia.
Nếu nh trớc đây mọi nền kinh tế đều dựa chủ yếu vào các nguồn tài nguyên thiên
nhiên, lấy việc khai thác và chế biến chúng là nguồn chủ yếu tạo ra của cải, sự
giàu có trong xã hội; thì từ những năm cuối thế kỷ 20 thông tin đuợc xem là một
nguồn tài nguyên kinh tế giống nh các tài nguyên khác nh vật chất, lao động, tiền
K45 Thông tin-Th viện
13
Khoá luận tốt nghiệp Lê Thị
Thu Hiền
vốn Bởi vì việc sở hữu, sử dụng và khai thác thông tin có thể đem lại hiệu quả
cho nhiều quá trình vật lí và nhận thức. Ngày nay các hoạt động liên quan đến xử
lí thông tin trong công nghiệp chế tạo cũng nh trong việc giải quyết các vấn đề xã
hội và con ngời tăng lên đáng kể. Khác với các nguồn tài nguyên khác tài nguyên
thông tin có thể mở rộng phát triển không ngừng và hầu nh chỉ bị giới hạn bởi thời
gian lẫn khả năng nhận thức của con nguời. Do đó, con ngời sử dụng thông tin
ngày càng nhiều với nhu cầu rất cao ở xã hội hiện đại. Đặc biệt trong điều kiện
cách mạng khoa học và công nghệ đang diễn ra với quy mô lớn nh ngày nay cùng
với việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, số luợng thông tin tăng lên
chóng mặt. Chính các tiềm lực này tạo ra sự phát triển nhảy vọt nh vũ bão của các
thông tin khoa học đã gây ra một hiện tợng "Bùng nổ thông tin ". Đứng trớc tình
hình trên, các cơ quan thông tin t liệu phải gồng mình vì hiện tợng này. Họ phải
chắt lọc trong số rất nhiều thông tin đó, những nguồn chính xác, có độ tin cậy, phù
hợp để cung cấp cho nguời dùng tin và xây dụng vốn t liệu cho cơ quan mình. Thế
nên , thuật ngữ nguồn tin ra đời.
Nguồn tin là toàn bộ các thông tin phản ánh thế giới khách quan, là
nguồn tri thức hiểu biết xã hội đợc lu giữ trong các vật mang tin khác nhau, đợc tổ
chúc có thể truy cập đợc giúp con ngời nhận thức, cải tạo thế giới khách quan và
làm chủ xã hội.
ở mỗi cơ quan thông tin-th viện, nguồn tin trở thành một trong những
nguồn lực quan trọng cần phải quan tâm hàng đầu vì nó là cơ sở tiên quyết cho sự
tồn tại và phát triển của chính cơ quan đó.
Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, kinh tế hiện đại, thông
tin kinh tế cũng phát triển nhanh chóng. Thông tin phát ra từ các yếu tố của hệ
thống nến kinh tế quốc dân từ trung ơng đến cơ sở: các thông báo nội bộ của một
hệ thống kinh tế, giữa những hệ thống kinh tế khác nhau. Bởi thế thông tin kinh tế
góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế hàng hóa và tăng cờng hiệu lực quản lý
kinh tế của nhà nớc, là một phần không thể thiếu trong chính sách tạo nguồn đối
với từng quốc gia. Thật vậy, từ trớc đến nay các hoạt động kinh tế và sản xuất đều
cần đến thông tin. Các tổ chức sản xuất và kinh doanh đòi hỏi về nhu cầu đang
K45 Thông tin-Th viện
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét