Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Thứ sáu, thị trờng chứng khoán cung cấp một dự báo tuyệt vời về các
chu kỳ kinh doanh trong tơng lai. Việc thay đổi giá chứng khoán có xu hớng
đi trớc chu kỳ kinh doanh cho phép Chính phủ cũng nh các Công ty đánh giá
kế hoạch đầu t cũng nh việc phân bổ các nguồn lực của họ. Thị trờng chứng
khoán cũng tạo điều kiện tái cấu trúc nền kinh tế.
Ngoài những tác động tích cực trên đây, thị trờng chứng khoán cũng có
những tác động tiêu cực nhất định. Thị trờng chứng khoán hoạt động trên cơ
sở thông tin hoàn hảo. Song ở các thị trờng mới nổi, thông tin đợc chuyển tải
tới các nhà đầu t không đầy đủ và không giống nhau. Việc quyết định giá cả,
mua bán chứng khoán của các nhà đầu t không dựa trên cơ sở thông tin và xử
lý thông tin. Nh vậy, giá cả chứng khoán không phản ánh giá trị kinh tế cơ bản
của Công ty và không trở thành cơ sở để phân phôí một cách có hiệu quả các
nguồn lực.
Một số tiêu cực khác của thị trờng chứng khoán nh hiện tợng đầu cơ,
hiện tơng xung đột quyền lực làm thiệt hại cho quyền lợi của các cổ đông
thiểu số, việc mua bán nội gián, thao túng thị trờng làm nản lòng các nhà đầu
t và nh vậy, sẽ tác động tiêu cực tới tiết kiệm và đầu t. Nhiệm vụ của các nhà
quản lý thị trờng là giảm thiểu các tiêu cực của thị trờng nhằm bảo vệ quyền
lợi của các nhà đầu t và đảm bảo cho chính hiệu quả của thị trờng.
Nh vậy, vai trò của thị trờng chứng khoán đợc thể hiện trên nhiều khía
cạnh khác nhau. Song vai trò tích cực hay tiêu cực của thị trờng chứng khoán
có thực sự đợc phát huy hạn chế phụ thuộc đáng kể vào các chủ thể tham gia
thị trờng và sự quản lý của Nhà nớc.
1.3. Các hoạt động cơ bản của thị trờng chứng khoán.
Thực hiện chức năng cơ bản là biến tiết kiệm thành đầu t, hoạt động của
thị trờng chứng khoán chủ yếu diễn ra thông qua các giao dịch - mua, bán và
đầu cơ chứng khoán. Tuy vậy có thể nói rằng các hoạt động của thị trờng
chứng khoán diễn ra rất đa dạng, phong phú và rất phức tạp. Chúng ta chỉ có
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thể nghiên cứu và mô phỏng một số các hoạt động cơ bản diễn ra trên thị tr-
ờng cấp I và thị trờng cấp II nh dới đây mà thôi.
1.3.1. Các hoạt động trên thị trờng cấp I: phát hành và chuẩn bị giao dịch.
Hoạt động trên thị trờng cấp I bao gồm phát hành chứng khoán và
chuẩn bị đa chứng khoán vào giao dịch ở thị trờng cấp II. Tại thị trờng cấp I,
những doanh nghiệp và Nhà nớc có nhu cầu về vốn sẽ phát hành ra các công
cụ tài chính để gọi vốn và các công cụ tài chính này sẽ đợc mua bán lần
đầu tiên. Việc mua bán ở đây chỉ diễn ra giữa chủ thể phát hành ra chứng
khoán với các tổ chức tài chính nh các ngân hàng thơng mại lớn và các tổ chức
chuyên nghiệp trong kinh doanh chứng khoán. trong những trờng hợp nhất
định có thể có sự tham gia của cả Ngân hàng Trung ơng, song cha có những
khách hàng - cá nhân, doanh nghiệp, hay những nhà đầu cơ. Ngời phát hành ra
chứng khoán và chuyển chúng cho các tổ chức đại diện phát hành hay các
trung gian tài chính nói trên. Để số chứng khoán này có thể đợc đa vào giao
dịch trên thị trờng cấp II, đòi hỏi phải có sự đánh giá, phân loại theo một số
những tiêu thức khác nhau. Một số những chứng khoán trong số đó hội đủ các
tiêu chuẩn theo quy định của Nhà nớc sẽ đợc lựa chọn quảng cáo và đa vào
niêm yết tại sở giao dịch. Số còn lại sẽ chỉ đợc giao dịch ngoài Sở, trên các thị
trờng bán tập trung và thị trờng vô hình. Vì cha có các đối tợng khách hàng và
nhà đầu cơ do vậy giá cả của thị trờng này sẽ đợc hình thành trên cơ sở mệnh
giá, phụ thuộc vào chiến lợc huy động vốn và lựa chọn cổ đông của ngời phát
hành và phụ thuộc vào lãi suất trên thị trờng. Nh vậy hoạt động chủ yếu của
thị trờng cấp I là những hoạt động phát hành, quảng cáo và chuẩn bị đa các
loại chứng khoán vào giao dịch.
1.3.2. Các hoạt động trên thị trờng cấp II.
Khác với hoạt động trên thị trờng cấp I, hoạt động của thị trờng cấp II
diễn ra rất đa dạng phong phú và rất phức tạp với sự góp mặt của đầy đủ các
chủ tyể và thông qua tất cả các phơng thức giao dịch khác nhau. Chúng ta có
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thể tìm hiểu hoạt động của thị trờng chứng khoán thông qua các hoạt động của
Sở giao dịch, hoạt động của thị trờng bán chính thức và các hoạt động của thị
trờng vô hình.
* Hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán
Nhìn chung các hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán diễn ra trên
sàn giao dịch. Tại đây các nhà môi giới, các tổ chức kinh doanh chứng khoán
thơng lợng và đấu giá mua bán chứng khoán trên cơ sở các lệnh đặt hàng của
khách hàng. Lệnh đặt hàng chính là yêu cầu của khách hàng về số lợng, giá cả
và thời gian thực hiện các giao dịch nhằm đạt đợc những lợi ích mong muốn.
Khách hành muốn mua hay bán chứng khoán sẽ kết hợp một hợp đồng
với Công ty môi giới và lệnh đặt hàng sẽ đợc xác lập để cụ thể hoá hợp đồng
đã đợc ký kết. Nh vậy vấn đề cơ bản về hoạt động của sở giao dịch là các loại
lệnh do khách hàng đặt hàng đối với những ngời môi giới của mình và những
ngời môi giới chuyển các lệnh đó đến sàn giao dịch để các chuyên gia chứng
khoán hay còn gọi là ngời môi giới lập giá thực hiện. Các hoạt động của sở
giao dịch luôn phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản, rất nghiêm ngặt bao gồm
nguyên tắc trung gian, nguyên tắc đấu giá và nguyên tắc công khai.
* Hoạt động của thị trờng bán tập trung (thị trờng OTC)
Nh chúng ta đã biết, thị trờng bán tập trung không phải là thị trờng hiện
hữu, trái lại trên thị trờng này các giao dịch chứng khoán hoàn toàn đợc thực
hiện bởi các thành viên - các cttt chứng khoán - thông qua hệ thống thông tin
và máy tính điện tử đã đợc nối mạng với nhau. Điều đáng chú ý là các thành
viên của thị trờng OTC không phải là thành viên của bất kỳ sở giao dịch chứng
khoán nào, và họ thực hiện phần lớn nhn giao dịch cho chính mục đích kinh
doanh chứng khoán chứ không phải thực hiện lệnh của khách hàng. Nói cách
khác, các Công ty chứng khoán hay các thành viên của thị trờng OTC cũng
chính là khách hàng, là ngời giao dịch hay những ngời tạo ra thị trờng. Trên
thị trờng OTC hàng hoá là các loại chứng khoán cha đợc niêm yết giá tại bất
kỳ sở giao dịch nào. Đây chính là sự khác biệt giữa thị trờng OTC với Sở giao
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
dịch chứng khoán - từ đó là Sàn giao dịch truyền thống hay sàn giao dịch điện
tử.
* Hoạt động của thị trờng phi tập trung
Đây là thị trờng mà hoạt động mua bán chứng khoán của bất kỳ chủ thể
kinh tế nào, thông qua môi giới hoặc trực tiếp, diễn ra suốt ngày đêm ở khắp
mọi nơi với phần lớn là các giao dịch theo phơng thức trao ngay. Chính vì điều
này mà ngời ta thờng ít quan tâm đến thị trờng phi tập trung hoặc coi đó là thị
trờng vô hình. Trên thực tế, hoạt động của thị trờng vô hình lại chính là cơ sở
hình thành và phát triển của thị trờng chính thức và ngay cả khi thị trờng chính
thức đã ra đời và phát triển thì những giao dịch của thị trờng vô hình vẫn có ý
nghĩa rất quan trọng. Thị trờng vô hình không chỉ làm tăng tính sôi động mà
còn góp phần vào ổn định giá cả và lợng cân bằng trên thị trờng chính thức,
đặc biệt là những giao dịch với khối lợng lớn từ 10.000 chứng khoán - giao
dịch khối.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chơng II
Hoạt động của ngân hàng thơng mại thị trờng
chứng khoán
2.1. Khái quát về ngân hàng thơng mại (NHTM)
2.1.1. Quan niệm về Ngân hàng tmn
Đa số các nhà kinh tế học đều cho rằng NHTM là một loại hình doanh
nghiệp đặc biệt hoạt động và kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và tín dụng.
Là một doanh nghiệp NHTM cũng có tổ chức hoạt động theo mô hình
nh bất kỳ doanh nghiệp nào khác, dựa trên cơ sở pháp lý và mục đích lợi
nhuận. Điều khác biệt của một NHTM với một loại hình doanh nghiệp nào đó
chính là ở đối tợng và lĩnh vực hoạt động kinh doanh của ngân hàng đã rất đặc
biệt - tiền tệ và tín dụng. Ngoài ra do các hoạt động kinh doanh tiền tệ và tín
dụng của NHTM luôn có những ảnh hởng trực tiếp và sâu rộng đến toàn bộ
nền kinh tế do vậy mà các NHTM luôn đợc coi là những doanh nghiệp đặc
biệt. Chính vì điều này mà ngoài những quy định pháp lý chung đối với các
doanh nghiệp, các ngân hàng cũng đợc quản lý theo những luật định và các cơ
quan chức năng nhất định của Nhà nớc.
2.1.2.Phân loại.
* NHTM quốc doanh: Là NHTM đợc thành lập từ 100% vốn ngân sách
Nhà nớc
* NHTM cổ phần: Là NHTM đợc thành lập dới hình thức Công ty cổ
phần trong đó có một cá nhân hoặc một tổ chức không đợc sở hữu số cổ phần
của ngân hàng quá tỷ lệ do NHNN quy định.
* Ngân hàng nớc ngoài: Là ngân hàng đợc thành lập theo pháp lệnh
ngân hàng nớc ngoài. Chi nhánh ngân hàng nớc ngoài là cơ sở của ngân hàng
nớc ngoài tại Việt Nam hoạt động theo pháp lệnh Việt Nam.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
* Ngân hàng Liên doanh: Là ngân hàng đợc thành lập bằng vốn góp của
bên NHVN và bên ngân hàng nớc có có trụ sở tại Việt Nam, hoạt động theo
pháp lệnh Việt Nam.
* Ngân hàng đầu t và phát triển: là ngân hàng quốc doanh, nhận vốn
đầu t phát triển từ NHNN để đầu t cho các dự án phát triển kỹ thuật củann và
huy động vốn trung, dài hạn trong nớc, ngoài nớc để cho vay trung hạn, dài
hạn là chủ yếu.
2.2. Các hoạt động của NHTM thị trờng chứng khoán
2.2.1. Mỗi ngân hàng là một nhà đầu t và kinh doanh chứng khoán.
Ngân hàng thơng mại ngày nay không chỉ thực hiện vai trò là một trung
gian tài chính sử dụng nguồn vốn huy đoọng đợc để tiến hành cho vay mà còn
thực hiện hoạt động kinh doanh trên thị trờng chứng khoán nh một nhà đầu t.
Hoạt động đầu t này cho chính ngân hàng bằng nguồn vốn kinh doanh của
mình (trong điều kiện luật pháp quốc gia cho phép các ngân hàng thực hiện
kinh doanh chứng khoán) nhng cũng có thể là ngân hàng mua bán, kinh doanh
chứng khán theo sự uỷ thác của khách hàng.
Cùng với việc đầu t, các ngân hàng còn có thể đầu cơ chứng khoán trên
thị trờng. Qua việc đầu cơ chứng khoán, các ngân hàng có thể thu hút đợc lợi
nhuận bằng cách tiến hành mua chứng khoán để bán chứng khoán tại các thời
điểm khác nhau khi có sự biến động về tỷ giá.
Hai hoạt động này chính là nghiệp vụ kinh doanh trực tiếp cua các ngân
hàng trên thị trờng chứng khoán. Các ngân hàng có thể kiếm đợc nhiều lời hơn
trong loại chứng khoán nào và họ cũng giảm đợc chi phí giao dịch do tiến
hành mua chứng khoán đối với khối lợng lớn.
2.2.2. Ngân hàng thực hiện thanh toán bù trừ và lu ký chứng khoán.
Cùng với việc áp dụng công nghệ tin học và viên thông hiện đại mọi
lĩnh vực kinh tế - xã hội, kỹ thuật tin học phát triển khiến cho công nghệ thanh
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
toán qua ngân hàng trở nên ngày càng hiện đại. Ngày nay, ngành ngân hàng
đã và đang phát triển một hệ thống thanh toán bù trừ tiền và những giấy tờ có
giá riêng cho ngành. Hệ thống này có thể mở rộng và cho phép thanh toán bù
trừ ghi sổ trong một thời gian rất nhanh chóng. Nhờ có hệ thống thanh toán bù
trừ của ngân hàng mà hoạt động thanh toán chứng khoán đảm bảo đợc yêu cầu
về thời gian, độ chính xác nhằm phục vụ cho các đối tợng mua bán chứng
khoán trên thị trờng.
Ngoài ra, ngân hàng với cơ sở vật chất, độ chuyên môn nghiệp vụ cũng
nh những kinh nghiệm trong hoạt động bảo quản và các giấy tờ có giá vốn rất
đợc tín nhiệm của công chúng sẽ đảm nhiệm tốt dịch vụ lu ký chứng khoán
bao gồm bảo quản an toàn chứng khoán, giữ gìn bí mật về thông tin chứng
khoán, thực hiện thanh toán cho tất cả các chứng khoán gia dịch. Đồng thời,
khi khách hàng lu ký có liên quan nh thu lãi chứng khoán hộ khách hàng hay
chuyển nhợng chứng khoán theo sự uỷ quyền của khách hàng.
2.2.3. Ngân hàng thực hiện bảo lãnh phát hành chứng khoán.
Ngân hàng thơng mại hoàn toàn có khả năng bảo lãnh chứng khoán và
làm đại lý thực hiện bao tiêu số chứng khoán sắp phát hành đồng thời cũng là
ngời xác định giá cả, khối lợng chứng khoán phát hành. Khi muốn phát hành
chứng khoán ra thị trờng, các doanh nghiệp cũng nh các tổ chức chính phủ cần
phải có sự bảo lãnh của các ngân hàng thơng mại, bởi vì với sự bảo lãnh này
thì công chúng sẽ tin tởng và dễ dàng chấp nhận đối với các chứng khoán mới.
Với mạng lới tổ chức rộng rãi gồm nhiều chi nhánh, những kinh nghiệm trong
kinh doanh, những quan hệ với nhiều đối tợng khách hàng, các cán bộ có trình
độ chuyên môn cao nên các ngân hàng thơng mại lớn có thể thực hiện thành
công việc bảo lãnh phát hành chứng khoán cho các doanh nghiệp.
Kết hợp với các Công ty chuyên nghiệp kinh doanh chứng khoán, các
ngân hàng thơng mại có thể tham gia vào quảng cáo, cung cấp những thông
tin cần thiết về các loại chứng khoán mới phát hành tạo nên điều kiện thuận
loaị cho các chứng khoán giao dịch ở thị trờng cấp hai. Nh vậy, với việc tham
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
gia vào thị trờng chứng khoán, các ngân hàng vừa mở rộng đợc hoạt động kinh
doanh của mình vừa góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trờng chứng
khoán.
2.2.4. Các ngân hàng thực hiện môi giới, t vấn đầu t chứng khoán.
Với chức năng là thủ quỹ của các doanh nghiệp, thực hiện kiểm soát và
giám sát bằng đồng tiền đối với các hoạt động kinh tế quốc dân, các ngân
hàng thơng mại luôn có đầy đủ các thông tin mọi mặt về hoạt động kinh
doanh, khả năng tài chính, các nguồn tài trợ và cả xu hớng phát triển của
doanh nghiệp trong nền kinh tế. Vì vậy, mà sự t vấn của ngân hàng thờng rất
chính xác và hiệu quả. Đồng thời các chuyên gia ngân hàng với khả năng phân
tích và dự đoán tài chính có thể t vấn, môi giới cho khách hàng dù là cá nhân
hay doanh nghiệp có nhu cầu đầu t vào chứng khoán có đợc những lựa chọn
đầu t đúng đắn.
2.2.5. Một số nghiệp vụ khác.
Nngoài các nghiệp vụ trên thị trờng chứng khoán ở trên, các ngân hàng
thơng mại còn thực hiện chiết khấu, cầm cố các chứng khoán. Cùng với sự
phát triển của thị trờng chứng khoán thì nghiệp vụ này ngày càng phát triển.
Khi có nhu cầu sử dụng vốn, các cá nhân, doanh nghiệp có thể dễ dàng đêm
cổ phiếu, trái phiếu đến ngân hàng để cầm cố, chiết khấu nh một loại giấy tờ
có giá. Nh vậy, các ngân hàng đã tạo điều kiện để nâng cao tính thanh toán
của các loại chứng khoán.
2.3. Vai trò hoạt động của ngân hàng thơng mại đối với sự phát triển của
TTCK.
Thực tế ở hầu khắp các nớc có thị trờng chứng khoán phát triển, các
ngân hàng thơng mại luôn đợc coilà một trong những trung gian tài chính
quan trọng bậc nhất. Ngân hàng có thể làm ngời môi giới chứng khoán, ngời t
vấn đầu t, ngời quản trị chứng khoán, ngời thanh toán về các giao dịch chứng
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
khoán. Ngân hàng có thể tham mu, t vấn cho công ty để phát hành cổ phiếu
hay trái phiếu thành công. Ngân hàng thơng mại có vai trò rất quan trọng đối
với sự hình thành và phát triển của thị trờng chứng khoán. Một cách cụ thể
chúng ta có thể chỉ ra các vai trò đó nh sau:
2.3.1. Đối với sự hình thành của TTCK.
Thị trờng chứng khoán về bản chất là hình thức phát triển lên từ các
quan hệ tín dụng. Khi nền kinh tế phát triển đến một mức độ nhất định thì các
quan hệ tín dụng với nguồn gốc từ các ngân hàng không còn đáp ứng đợc nhu
cầu về vốn cho nền kinh tế và khi đó thị trờng chứng khoán ra đời. Tơng tự nh
các thị trờng khác, khi đợc thiết lập thị trờng chứng khoán cũng phải có các
yếu tố căn bản cấu thành nh hàng hoá cung ứng, những ngời mua, ngời
bán.v.v và ngân hàng th ơng mại đã thể hiện vai trò là ngời cung cấp những
yếu tố cấu thành đó cho thị trờng chứng khoán.
Các ngân hàng thơng mại góp phần tạo hàng hoá cho thị trờng. Các
ngân hàng thơng mại cũng nh các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế đều có
thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu của mình trên thị trờng chứng khoán. Khi
các ngân hàng phát hành chứng khoán đã tạo một lợng hàng hoá mới cho thị
trờng sơ cấp và khiến cho hoạt động của cả thị trờng sơ cấp và thị trờng thứ
cấp đều thêm sôi động. Không những thế, nh đã đề cập trong phần nghiệp vụ
của các ngân hàng trên thị trờng chứng khoán, chúng ta có thể thấy các ngân
hàng có thể là nhà môi giới phát hành chứng khoán hiệu quả. Khi thc hiện
nhiệm vụ này, các ngân hàng sẽ giúp cho ngời sáng lập Công ty lựa chọn đợc
loại chứng khoán phát hành, t vấn về các vấn đề có liên quan để đảm bảo khi
chứng khoán đợc đa ra thị trờng thì nó sẽ thu hút đợc sự quan tâm của các nhà
đầu t. Trong các trờng hợp phát hành chứng khoán với khối lợng lớn, các ngân
hàng có thể mua chứng khoán mới phát hành rồi sau đó bán lại cho công
chúng. Nh vậy có thể thấy các ngân hàng có vai trò rất quan trọng đối với sự
thành công của một đợt chứng khoán phát hành nói riêng và đối với việc tạo ra
lợng hàng hoá cung ứng trên thị trờng chứng khoán nói riêng.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2.3.2. Đối với sự ổn định và phát triển của TTCK.
Thị trờng chứng khoán đợc xem nh là một chiếc phong vũ biểu cho nền
kinh tế quốc dân. Khi thị trờng ổn định và phát triển sẽ thể hiện nền kinh tế
đang trong giai đoạn tăng trởng và ngợc lại. Do đó, việc ổn định và phát triển
thị trờng chứng khoán có ý nghĩa rất quan trọng, và ỏ đây vai trò của ngân
hàng thơng mại đợc thể hiện rất rõ rệt.
Khi các ngân hàng tham gia vào mua bán chứng khoán thì đã tác động
đến cung cầu chứng khoán trên thị trờng và do đó làm thay đổi thị giá củ
chứng khoán. Trong những điều kiện tự do hoá lãi suất các ngân hàng đợc
phép chủ động điều chỉnh lãi suất huy động, cho vay cũng nh tham gia vào
việc hình thành lãi suất trên thị trờng tiền tệ và thị trờng vốn. Khi các ngân
hàng thay đổi mức lãi suất của mình sẽ tác động trực tiếp đến sự biến động
của thị giá chứng khoán. Bằng những hoạt động nghiệp vụ này, các ngân
hàng thơng mại có thể điều chỉnh sự biến động của giá cả chứng khoán và góp
phần vào việc ổn ddịnh thị trờng chứng khoán. Mặt khác, hoạt động của thị tr-
ờng phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp,
Công ty niêm yết. Các ngân hàng thơng mại còn thực hiện việc ổn định thị tr-
ờng chứng khoán thông qua việc giúp cho các doanh nghiệp này lúc gặp khó
khăn về tài chính đảm bảo quyền tự chủ của họ. Các ngân hàng có thể cung
cấp tín dụng hay góp vốn cổ phần để duy trì, phục hồi hoạt động của các
doanh nghiệp. Nhờ đó góp phần ổn định giá chứng khoán trên thị trờng và
tránh đợc các vụ đổ bể dây truyền gây lên sự sụp đổ của thị trờng chứng
khoán.
Qua nghiệp vụ môi giới, t vấn chứng khoán, ngân hàng thơng mại đã trở
thành cầu nối giữa khách hàng với thị trờng chứng khoán. Khi đó, là một trung
gian trên thị trờng, các ngân hàng có thể thoả mãn yêu cầu đầu t của khách
hàng với kết quả tốt nhất và khách hàng sẽ mong muốn đợc tiếp tục đầu t
chứng khoán với sự trợ giúp của các ngân hàng bởi vì nó sẽ hiệu quả hơn là tự
đầu t. Ngoài ra, với dịch vụ chiết khấu khiến cho các chứng khoán có tính
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét