Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 Khoa Kế hoạch và phát triển
- Phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, điều tra nghiên cứu trên cơ sở
kế thừa các kết quả nghiên cứu và các tài liệu nghiên cứu khoa học, sách báo về
nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
5. Dự kiến về những đóng góp của đề tài
- Hệ thống hoá lý luận tổng quan về việc phát triển nguồn nhân lực.
- Phân tích, đánh giá một cách có hệ thống, có luận sứ khoa học về phát
triển nguồn nhân lực. Từ đó hoạch định những vấn đề cần giải quyết vấn đề phát
triển nguồn vốn nhân lực nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển của trung tâm điều
độ hệ thống điện miền Bắc trong nền kinh tế thị trường.
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 Khoa Kế hoạch và phát triển
CHƯƠNG 1. VAI TRÒ CỦA VỐN NHÂN LỰC TRONG QUÁ TRÌNH
HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
1.1. Vốn nhân lực của doanh nghiệp
1.1.1. Khái niệm vốn nhân lực của doanh nghiệp
Nguồn nhân lực của một quốc gia là bộ phận dân số trong độ tuổi quy định
có khả năng tham gia lao động. Như vậy số lượng nguồn nhân lực vừa phụ thuộc
vào khả năng tham gia lao động của từng cá nhân, vừa phụ thuộc quy định “độ
tuổi lao động” của từng quốc gia. Việc quy định “độ tuổi lao động” của mỗi quốc
gia phải xuất phát từ nhiều căn cứ, nhiều mối quan hệ. Độ tuổi lao động tối thiểu
được quy định nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng lao động trẻ em. Theo quy định
của ILO (Tổ chức lao động quốc tế) hiện nay độ tuổi lao động tối thiểu được quy
định là 15 tuổi. Độ tuổi lao động tối đa được quy định tuỳ theo từng quốc gia và
liên quan tới vấn đề nghỉ hưu của người lao động.
Nhân lực của doanh nghiệp là toàn bộ những khả năng lao động mà doanh
nghiệp cần và huy động được cho việc thực hiện, hoàn thành những nhiệm vụ
trước mắt và lâu dài của doanh nghiệp. Nhân lực của doanh nghiệp còn gần
nghĩa với sức mạnh của lực lượng lao động, sức mạnh của đội ngũ người lao
động, sức mạnh của đội ngũ cán bộ, công nhân viên chức của doanh nghiệp. Sức
mạnh đó là sức mạnh hợp thành từ sức mạnh của người lao động, sức mạnh hợp
thành từ khả năng lao động của từng người lao động. Khả năng lao động của một
con người là khả năng đảm nhiệm, thực hiện, hoàn thành công việc bao gồm
những nhóm yếu tố: sức khoẻ (sức dẻo dai, sức bền …), trình độ ( kiến thức và
kỹ năng, kinh nghiệm), tâm lý, mức độ cố gắng …. Trong nền kinh tế thị trường
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 Khoa Kế hoạch và phát triển
không cần có biên chế, nhân lực của doanh nghiệp là sức mạnh hợp thành các
loại khả năng lao động, của những người giao kết, hợp đồng làm việc với doanh
nghiệp. Nhân lực của doanh nghiệp là đầu vào độc lập của bất kỳ quá trình nào
trong hoạt động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần và có nhiều loại nhân lực
(khả năng lao động) như: Lực lượng lãnh đạo, quản lý, lực lượng chuyên môn,
nghiệp vụ, lực lượng công nhân viên… Mỗi một nhóm nhân lực đó đáp ứng một
nhu cầu riêng như: Đảm bảo việc làm ổn định, lo đảm bảo tài chính cho doanh
nghiệp, đảm bảo công nghệ, lo đảm bảo vật tư cho quá trình sản xuất… các nhu
cầu và chất lượng nhân lực cùng đáp ứng đến đâu thì làm cho hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp thuận tiện và phát triển đến đó đáp ứng nhu cầu
phát triển mới của doanh nghiệp cho phù hợp với xu thế phát triển mới của xã
hội càng ngày càng phát triển như hiện nay.
Nhân lực được hiểu là toàn bộ khả năng về thể lực và trí lực của con người
được vận dụng ra trong quá trình lao động sản xuất. Nó cũng được xem là sức
lao động của con người – một nguồn lực quý giá nhất trong các yếu tố sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp. Nguồn nhân lực hiện nay của doanh nghiệp còn
bao gồm tất cả phẩm chất tốt đẹp, kinh nghiệm sống, óc sáng tạo và nhiệt huyết
của mọi người lao động từ giám đốc đến các công nhân viên đang làm việc trong
doanh nghiệp. Thể lực chỉ sức khỏe của thân thể, nó phụ thuộc vào sức vóc, tình
trạng sức khỏe từng người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc
và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian
công tác, giới tính… Trí lực chỉ suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài
năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách,… của từng con
người.Trong sản xuất kinh doanh truyền thống, việc tận dụng các tiềm lực của
con người là không bao giờ thiếu hoặc lãng quên và có thể nói như đã được khai
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 Khoa Kế hoạch và phát triển
thác đến mức cạn kiệt. Sự khai thác các tiềm năng về trí lực của con người còn ở
mức mới mẻ, chưa bao giờ cạn kiệt, vì đây là kho tàng còn nhiều bí ẩn của mỗi
con người.
1.1.2. Đặc điểm vốn nhân lực
Vốn nhân lực tạo ra sức mạnh vật chất và sức mạnh tinh thần cho doanh
nghiệp bằng cách kết hợp sức lao động với các hoạt động nhận thức, tình cảm, ý
chí và hành động… Các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng công cụ lao
động và các yếu tố khác để tác động vào đối tượng lao động, tạo ra các sản
phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Điều này thể hiện sức mạnh vật chất của nguồn nhân
lực. Mặt khác, doanh nghiệp hoạt động như một cơ thể sống, phản ánh sức sống
tinh thần thông qua văn hóa doanh nghiệp, được tạo ra bởi triết lí và đạo đức
kinh doanh, truyền thống lễ nghi, văn hóa và nghệ thuật ứng xử trong tập thể lao
động và giữa các thành viên của nó. Như vậy, sức mạnh tinh thần của doanh
nghiệp cũng được hình thành từ nguồn nhân lực.
Vốn nhân lực được xem xét và đánh giá trên phương diện số lượng, chất
lượng, cơ cấu và tính năng lao động, phản ánh thông qua số lượng lao động,
trình độ chuyên môn, tay nghề, kinh nghiệm, ý thức làm việc, kết quả công việc,
tuổi tác, giới tính, sự biến động, sự thay đổi về các phương diện trên sao cho phù
hợp với các yêu cầu của từng doanh nghiệp trong mỗi thời kỳ.
Cũng như các nguồn lực khác, nguồn nhân lực trong doanh nghiệp cũng bị
hao phí và hao mòn trong quá trình khai thác và sử dụng. Sự khôi phục, củng cố
và phát triển nguồn lực này được coi là yếu tố sống còn của doanh nghiệp.
Sức mạnh vật chất và tinh thần của nguồn lực có nguồn gốc từ cá nhân
người lao động. Nó phát sinh từ động cơ, động lực thúc đẩy cá nhân. Nói cách
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 9 Khoa Kế hoạch và phát triển
khác, chỉ có thể phát huy và sử dụng nguồn lực này trên cơ sở khai thác động cơ
cá nhân, kết hợp các động cơ này để tạo nên động lực thúc đẩy chính cho các
doanh nghiệp. Không giống như các nguồn lực khác, nguồn nhân lực bị chi phối
bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, bên trong và bên ngoài doanh nghiệp
như quan hệ sản xuất và phương thức sản xuất xã hội, các thể chế, các quan hệ
xã hội, trình độ tổ chức và quản lí nhân sự trong doanh nghiệp, đặc điểm tâm
sinh lí, nhu cầu và động cơ cá nhân, hoàn cảnh và môi trường làm việc… Việc
khai thác và sử dụng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp phải được xem xét trên
hai mặt: hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Nghĩa là việc sử dụng nguồn lực
này phải đem lại lợi ích kinh tế- xã hội cho doanh nghiệp. Vấn đề khai thác sử
dụng,đào tạo và phát triển nguồn nhân lực không phải chỉ là vấn đề riêng của
mỗi doanh nghiệp mà còn là vấn đề của toàn xã hội.
Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp không phải tự nhiên mà có, cũng không
phải tự thân nó đáp ứng đầy đủ mọi nhu cầu của hoạt động sản xuất mà phải trải
qua một quá trình tuyển chọn, đào tạo và phát triển.
1.1.3. Vai trò vốn nhân lực trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp
Theo giai đoạn của quá trình hoạt động của doanh nghiệp được tách lập
phân định thành ba nhóm chính trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:
Nhóm nghiên cứu đưa ra các ý tưởng, nhóm thiết kế và nhóm thi công. Khả năng
lao động của doanh nghiệp theo cách phân loại này phải có chất lượng đáp ứng,
phù hợp với yêu cầu thực tế hiện tại, tương lai. Ba nhóm người này phải có quan
hệ tỷ lệ (cơ cấu) hợp lý, có sức mạnh hợp thành lớn nhất và trong đó nhóm người
nghiên cứu đưa ra các ý tưởng đóng vai trò hết sức quan trọng nhất trong hoạt
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 10 Khoa Kế hoạch và phát triển
động của một doanh nghiệp. Một ý tưởng đúng sẽ giúp cho doanh nghiệp đi
đúng hướng và sẽ tồn tại và phát triển bền vững, ngược lại một ý tưởng không
đúng đắn doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn thậm chí dẫn đến phá sản. Nhưng
bên cạnh đó, nhóm người hoạt động trong các lĩnh vực khác của doanh nghiệp
cũng đóng một vai trò trong hoạt động của doanh nghiệp nhằm đáp ứng các yêu
cầu phương hướng kinh doanh mà doanh nghiệp đưa ra.
Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp,
không thể bỏ qua quan hệ đầu vào và đầu ra của quá trình hoạt động sản xuất
kinh doanh. Yếu tố đầu vào của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh bao
gồm các yếu tố và nguồn lực có vai trò trong việc tạo ra sản phẩm đầu ra phục vụ
cho nhu cầu của con người. Nhưng trong quá trình đó vai trò của vốn nhân lực
đóng vai trò quan trọng nhất, vì chính con người đã tác động vào các yếu tố khác
và phân bổ các nguồn lực khác một cách hiệu quả nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ
cho con người và sức lao động của con người được kết tinh trong sản phẩm đó.
Qua đó, ta thấy được rằng nguồn nhân lực là nhân tố đầu vào không thể thiếu
được của bất cứ quá trình kinh tế, xã hội nào. Dù trình độ khoa học công nghệ
thấp hay cao, nguồn nhân lực vẫn là yếu tố hết sức quan trọng. Ở trình độ thủ
công lạc hậu, sức cơ bắp của con người thay thế cho sức máy móc, do đó việc
huy động số lượng lớn các nguồn lực lao động có ý nghĩa cơ bản cho quá trình
phát triển. Khi khoa học và công nghệ phát triển, sức cơ bắp của con người được
thay thế dần bằng máy móc, thì vai trò hay tầm quan trọng của nguồn lao động
không vì thế mà giảm đi, mà lại đòi hỏi cao hơn về chất lượng, đặc biệt là về
trình độ kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm nghề nghiệp, tính năng động, sáng tạo
của lao động.
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 11 Khoa Kế hoạch và phát triển
Nguồn vốn nhân lực bên cạnh là yếu tố đầu vào sản xuất ra sản phẩm tạo
doanh thu cho doanh nghiệp, nguồn nhân lực còn là những người tiêu thụ sản
phẩm phục vụ nhu cầu của mình thông qua thu nhập của mình. Đối với nguồn
nhân lực có thu nhập cao thì khả năng mua sắm cao hơn các nguồn lực khác với
thu nhập thấp hơn. Vì vậy ta thấy được rằng nguồn nhân lực thông qua quá trình
tiêu thụ sản phẩm của mình sẽ kích thích quá trình sản xuất của doanh nghiệp và
tăng thêm nguồn thu cho doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế hiện đại, các nhân tố công nghệ phát triển mạnh mẽ, con
người không trực tiếp tham gia các quá trình sản xuất nhưng với sự gia tăng của
hàm lượng chất xám trong từng sản phẩm, dịch vụ, vai trò của nhân tố con người
ngày càng tăng lên. Trước đây, hàm lượng chất xám của lao động trong các sản
phẩm thấp, sản xuất không đòi hỏi lao động phải có trình độ cao, kỹ năng tốt, do
vậy mà lực lượng lao động không cần thiết phải qua các chương trình đào tạo
chuyên sâu mà đơn giản chỉ là các khoá học ngắn hạn trang bị kiến thức cư bản.
Trình độ của lực lượng lao động thấp chỉ thích hợp với trình độ phát triển thấp
của công nghệ, thiết bị và tất yếu là với sản xuất như vậy không thể có sản xuất
với năng suất cao, chất lượng tốt. Vì vậy, ta thấy được rằng nhằm đáp ứng được
các yêu cầu của doanh nghiệp không chỉ đáp ứng về số lượng mà còn phải đảm
bảo về chất lượng của lực lượng lao động trong doanh nghiệp.
Nhân lực là yếu tố cơ bản không thể thiếu quyết định tới thành công trong
kinh doanh của các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh, nếu thiếu đi
yếu tố nguồn nhân lực thì việc sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không thể
thực hiện được. Nguồn nhân lực tạo ra của cải vật chất cho doanh nghiệp, cũng
như cho toàn bộ xã hội. Nếu như không có yếu tố nguồn nhân lực thì không có
quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Dù cho các nguồn lực khác như đất đai,
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 12 Khoa Kế hoạch và phát triển
tài nuyên, vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật, khoa học công nghệ sẽ không được sử
dụng và khai thác có mục đích vì con người là yếu tố quyết định tới các yếu tố
khác do con người có thể sử dụng các yếu tố khoa học vào hoạt động sản xuất
kinh doanh, chính con người sẽ sử dụng nguồn tào nguyên, nguồn vốn một cách
có hiệu quả nhất phục vụ cho nhu cầu con người và tạo ra của cải vật chất cho
doanh nghiệp và xã hội. Khi đó một doanh nghiệp có nguồn nhân lực dồi dào,
trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển
mạnh.
Nguồn nhân lực so với các yếu tố đầu vào khác không phải là yếu tố thụ
động mà là nhân tố quyết định việc tổ chức và sử dụng có hiệu quả các nguồn
lực khác, chính vì vậy nguồn nhân lực có ý nghĩa quyết định đối với quá trình
phát triển của doanh nghiệp. Không dựa trên nền tảng phát triển cao nguồn nhân
lực về thể chất, trình độ văn hóa, tri thức và kĩ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm
quản lý, lòng nhiệt tình… thì chẳng những việc sử dụng những nguồn lực trở nên
lãng phí mà còn có thể làm lãng phí, cạn kiệt, hủy hoại các nguồn lực khác.
1.2. Phát triển vốn nhân lực và các nhân tố ảnh hưởng
1.2.1. Phát triển vốn nhân lực của doanh nghiệp
Phát triển nguồn vốn nhân lực trong doanh nghiệp bao gồm: Phát triển
nguồn vốn nhân lực về mặt số lượng và chất lượng (hay nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực trong doanh nghiệp), hoặc chỉ phát triển nguồn vốn nhân lực của
doanh nghiệp về mặt số lượng của doanh nghiệp, hoặc chỉ nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Phát triển nguồn vốn nhân lực tùy thuộc vào
yêu cầu riêng của doanh nghiệp mà chọn phương pháp phát triển riêng của mình
cho phù hợp.
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 13 Khoa Kế hoạch và phát triển
Trong mỗi doanh nghiệp hoạt động kinh doanh và sản xuất thì số lượng lao động
trong doan nghiệp đó có ảnh hưởng mật thiết tới quá trình hoạt động của doanh
nghiệp. Ví dụ như đối với doanh nghiệp đang trong thời kỳ suy thoái như hiện
nay, các doanh nghiệp cần phải có biện pháp cải tổ lại đội ngũ lao động cho phù
hợp với quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, trong giai đoạn
hưng thịnh và phát trển của mỗi doanh nghiệp thì số lượng lao động trong mỗi
doanh nghiệp càng có số lượng lớn với chất lượng nguồn lao động tốt thì đem lại
ngồn thu lớn cho doanh nghiệp.
Việc phát triển nguồn nhân lực về mặt số lượng là sử dụng một số biện pháp
và chính sách riêng của mỗi doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu về mặt số
lượng phù hợp với nhu cầu lao động của doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng nhân lực của một doanh nghiệp là việc thực hiện các biện
pháp, chính sách nhằm nâng cao về mặt thể lực (sức khoẻ, điều kiện chăm sóc
sức khoẻ), trí lực (trình độ, văn hoá, chuyên môn - kỹ thuật) và phẩm chất, tư
tưởng, tác phong làm việc và sinh hoạt của người lao động cùng với việc tạo ra
cơ cấu hợp lý cần thiết cho yêu cầu của sự phát triển doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng nhân lực là một lĩnh vực của sự phát triển nguồn nhân
lực. Ngày nay, khi nói đến phát triển nhân lực người ra thường quan tâm nhiều
đến việc phát triển về mặt chất lượng hơn là số lượng nhân lực vì chất lượng
nhân lực mới chính là nguồn gốc tạo ra giá trị của sức lao động, cũng chính là
nguồn gốc tạo ra hiệu quả kinh doanh, cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của
doanh nghiệp, đặc biệt khi khoa học và công nghệ đã trở thành phương tiện chủ
chốt cho sự phát triển.
1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển vốn nhân lực của doanh nghiệp
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 14 Khoa Kế hoạch và phát triển
1.2.2.1. Các yếu tố xã hội
Nguồn vốn nhân lực bao gồm số lượng nguồn nhân lực và chất lượng nguồn
nhân lực, chất lượng nguồn nhân lực là khả năng lao động của người lao động.
Nguồn lao động chịu ảnh hưởng tổng hợp của nhiều nhân tố. Có thể phân loại
ảnh hưởng đến nguồn lao động theo các điều kiện cấu thành nguồn lao động,
hoặc kéo theo quá trình như quá trình tác động trước độ tuổi lao động trong thời
gian của độ tuổi lao động ,có thể phân nhóm nhân tố ảnh hưởng đến một số mặt
của nguồn lao động như sau:
- Nhóm nhân tố liên quan đến thể chất nguồn lao động như: di truyền, chất
lượng cuộc sống của phụ nữ, chăm sóc y tế, mức sống vật chất và cơ cấu dinh
dưỡng các điều kiện về môi trường sống, nhà ở, môi trường công tác thể dục thể
thao,
- Nhóm nhân tố liên quan đến nâng cao trình độ nghề nghiệp như: giáo dục ,
đào tạo… nhiều quốc gia đạt được những thành tựu khả quan trong phát triển
kinh tế chủ yếu bằng phát triển giáo dục đào tạo được ưu tiên và trở thành quốc
sách.
-Nhóm nhân tố liên quan đến các chính sách, cơ chế quản lý kinh tế - xã
hội. Nếu vẫn áp dụng chế độ phân phối bao cấp, trả lương bình quân mà thiếu
chế độ tuyển dụng và đánh giá đúng đắn trình độ tay nghề, mức độ cống hiến sẽ
làm giảm ý thức tự nâng cao khả năng làm việc của người lao động. Ngược lại
nếu chế độ tuyển dụng đánh giá người lao động chính xác và trả lương khoa học
sẽ khuyến khích bắt buộc người lao động phải cố gẳng để nâng cao chất lượng
lao động của bản thân.
Hoàng Trọng Nhân Lớp Kế hoạch
47B
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét