Rõ ràng những vụ án do người chưa thành niên thực hiện về tính chất,
mức độ nguyên nhân phạm tội là khác nhau nhưng đều có những điểm chung,
tương đồng, ở độ tuổi các em đó là khả năng nhận thức hiểu biết về pháp luật
còn thấp, không xác định được và lường trước được hậu quả mà mình có thể
gây nên, chỉ cần có sự tác động, kích thích từ bên ngoài là các em có thể thực
hiện ngay những hành vi đó mà hậu quả của nó các em không nhận thức được
trước như vụ án xảy ra ngày 25/6/2006 tại ngõ nhà bà Hoàng Thị Tâm ở thôn
Đông Tiến - Thiệu Tâm, Thiệu Hoá, Thanh Hoá chỉ do mâu thuẫn xích mích
giữa chị Lê Phương Thảo và chị Trần Thị Phương, Lê Trung Hiếu, là em trai
của Lê Phương Thảo đã dùng dao chém ông Trần Văn Diệp là bố chị Trần Thị
Phương dẫn tới hậu quả là ông Trần Văn Diệp bị tổn hại 58% sức khoẻ. Với
hành vi này Lê Trung Hiếu ( sinh ngày 2/12/1991) đã bị khởi tố về tội cố ý gây
thương tích theo Điều 104 Bộ luật hình sự.
Rõ ràng vấn đề tình hình người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn
đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng đến trật tự an toàn, ảnh hưởng đến các
hoạt động bình thường của đời sống xã hội. Không những thế qua các vụ án do
người chưa thành niên thực hiện, tham gia có những vụ còn cho thấy sự suy
đồi về đạo đức, nhân cách biết sức nghiêm trọng, một việc làm mà từ trước tới
nay ở những vị trí đó mọi người không thực hiện được như vậy như giết bố
mẹ,t rò giết thầy, cô giáo có thể dẫn ví dụ điển hình về vụ Lê Trọng Dũng
Thọ Xuân - Thanh Hoá con bà Lê Thị Hoa. Do mâu thuẫn xích mích giữa hai
mẹ con về quan hệ tình cảm giữa Dũng và người bạn gái cùng quê mà Dũng đã
có hành vi giết mẹ gây nên sự bức xúc, sự bất bình của xã hội. Vụ án xảy ra có
thể nói nguyên nhân của nó hết sức đơn giản nhưng trong nhận thức cũng như
hành động của Dũng quả thật hết sức côn đồ, vô đạo đức. Nội dung vụ án có
thể tóm tắt như sau: Ngày 10/3/2006 Dũng đi chơi v nhà trong khi mẹ Dũng bà
Lê Thị Hoa đang ốm nằm trong giường có mắng Dũng về việc tối hôm trước
đó bỏ nhà đi chơi qua đêm không về, mặc dù bà Hoa có biết về mối quan hệ
giữa Dũng và người bạn gái cùng làng nhưng vì độ tuổi như Dũng thì công
việc, sự nghiệp phải là trên hết, bà có khuyên giải, can ngăn nhưng Dũng
không nghe theo. Ở độ tuổi của Dũng (đã bỏ học) lại theo bè lũ bạn bè xấu ở
5
xóm chơi bời, lêu lổng thì những lời khuyên, can ngăn của mẹ quả thật khó để
Dũng tiếp thu. Nhiều lần khuyên con cái đôi khi gắt chửi Dũng cũng không
nghe. Tối ngày 11/3/2006 khoảng 11h30’ đêm Dũng đi chơi về bà Hoa lúc này
có gắt bảo “ Sao mi cứ như dứa, tau nói mi không nghe phải không ”. Quá
trình mâu thuẫn giữa hai mẹ con diễn ra được 30 phút, Dũng không chịu được
bỏ ra ngoài đi uống ruợu say về nhà khoảng 2h sáng, lúc này bà Hoa mẹ Dũng
gắt, chửi to hơn, với tính khí nóng nảy bà Hoa đã cầm gậy lia vào người Dũng,
lúc này Dũng đang trong cơn say cộng với bản chất côn đồ, lì lợm đã dùng gậy
( khúc gậy cây xoan) đập nhiều phát vào đầu và người bà Hoa dẫn đến việc bà
Hoa đã chết khi đưa đi trên đường cấp cứu. Rõ ràng hành động này của Dũng
hết sức nghiêm trọng, suy đồi về mặt đạo đức, ảnh hưởng xấu tới trật tự an
ninh, sự bình yên của xóm làng. Với hành vi này Dũng (tên đầy đủ Lê Trọng
Dũng - sinh 2/8/1991) đã bị khởi tố về tội danh giết người theo Điều 93 Bộ
luật hình sự. Có thể nói đây là vụ án rất nghiêm trọng do người chưa thành
niên gây ra hoặc vụ án xảy ra ngày 31/12/2005 do Lê Huy Hoàng sinh
20/2/1991 thực hiện. Nội dung vụ án như sau:
Ngày 31/12/2005 Hoàng Đang nằm ngủ tại nhà thì cháu Lê Văn Quang 4
tuổi ( em họ Hoàng) nhà bên cạnh sang chơi. Do có bực tức với cháu Quang từ
trước về việc cháu Quang có chửi Hoàng khi Hoàng đi học về nên Hoàng đã đá
túi bụi vào bụng cháu Quang. Cháu Quang ngất xỉu, Hoàng đã bế cháu Quang
ra phía sau chuồng gà dùng gạch đá đập nhiều nhát vào đầu cháu Quang. Hậu
quả cháu Quang chết ngay tại chỗ do chấn thương sọ não. Có thể nói có rất
nhiều nguyên nhân dẫn tới con đường phạm tội và cũng có rất nhiều lý do, biện
pháp để hành vi phạm tội của một người được thực hiện nhưng có thể thấy đây
là một vụ án nghiêm trọng do người chưa thành niên thực hiện, bản thân
Hoàng là một học sinh nhưng trong việc làm của Hoàng đã thể hiện rõ bản
chất, tính cách con người Hoàng. Hoàng đang là học sinh nhưng đã rất nhiều
lần bị nhà trường xử lý kỷ luật, chơi bời cùng bạn bè xấu, đặc biệt môi trường
gia đình Hoàng có thể nói không thể là nơi có thể toạ cho Hoàng môi trường
tốt ( bố mẹ đã ly hôn, Hoàng sống với bà Ngoại). Tuy nhiên trong hành động
này của Hoàng có thể thấy rõ tính cách bồng bột, hiếu động của con người
6
trong độ tuổi mới lớn nói chung mà quan trọng còn có thể thấy môi trường gia
đình, nhà trường - xã hội quan trọng như thế nào đối với các em. Với hành vi
này Hoàng đã bị truy tố về tội danh giết người theo Điều 93 Bộ luật hình sự.
Có thể nói trong tổng số trên 140 vụ phạm tội do người chưa thành niên
thực hiện, tham gia từ 1/2003 đến tháng 12/2006 thì tập trung nổi cộm nhất vẫn
là các tội danh xâm phạm quyền sở hữu đặc biệt như tội cướp tài sản (trên 60
vụ). Có thể dẫn chứng một vài ví dụ điển hình như vụ án Nguyễn Anh Tuấn ở
thành phố Thanh Hoá sinh 20/3/1992 đã chủ mưu cầm đầu 3 tên khác gọi điện
cho taxi đến và điều đi đến đoạn đường vắng rồi thực hiện hành vi phạm tội
cướp tiền, tài sản của lái xe, với thủ đoạn này chúng đã bị khởi tố về tội cướp
tài sản (vụ án xảy ra ngày 20/8/2006. Đây là vụ án thể hiện tính chuyên nghiệp,
có sự tính toán, thăm dò nắm tình hình trước. Mặt khác đây là các đối tượng
tuy học sinh nhưng thường xuyên bỏ học, chơi bời, tụ tập do hết tiền tiêu sài
chúng đã thực hiện hành vi này. Có thể nói nguyên nhân hết sức đơn giản của
vụ án phạm tội nhưng hành động, thủ đoạn việc làm của chúng quả thật rất có
tính chuyên nghiệp. Hay vụ trộm cắp tài sản do 3 tên Nguyễn Văn An, Nguyễn
Văn Bình, Hoàng Văn Hùng đều sinh năm 1991 thực hiện. Ba đối tượng này
đã gây ra hàng loạt vụ trộm cắp xe máy trên địa bàn thành phố Thanh Hoá từ
suốt tháng 1 năm 2006 đến tháng 12/2006. Khi bị bắt các đối tượng này đã
khai nhận tổng cộng đã thực hiện chót lọt tám vụ trộm cắp tài sản xe máy, đem
đi tiêu thụ được 24 triệu đồng và đều đã dùng vào việc đánh bạc, nghiện hút
ma tuý( Nguyễn Văn Bình) một trong ba đối tượng là con nghiện. Có thể nói
đây là vụ án điển hình xảy ra trên địa bàn thành phố Thanh Hoá( các đối tượng
bị bắt cùng ngày 20/12/2006 khi đang trộm cắp xe máy tại chợ vườn hoa). Các
đối tượng đều ở độ tuổi vị thành niên ( cả ba đối tượng đã nghỉ học)
Khi phân tích đánh giá về các vụ án do người chưa thành niên thực hiện
tham gia trong các vụ án về xâm phạm quyền sở hữu dù nhận thấy một điều cơ
bản về tính chất, phương thức hoạt động của các đối tượng trong các vụ án đều
mang những nét tương đồng chung so với các vụ án do người chưa thành niên
phạm tội trên địa bàn cả nước nhưng có một điều cần nhận thấy mà đặc biệt đã
biểu hiện rõ trong các vụ án khi nghiên cứu, xem xét xảy ra trên địa bàn Thanh
7
Hoá là bên cạnh nguyên nhân cũng như giải pháp cần đưa ra nhằm khắc phục
tình hình người chưa thành niên phạm tội nói chung trên địa bàn cả nước thì
mỗi địa phương nói riêng ( bao gồm cả Thanh Hoá) cần phải đưa ra những giải
pháp riêng cụ thể phù hợp với từng địa phương trên cơ sở đường lối chung của
cả nước bởi điều kiện kinh tế, xã hội, đời sống mỗi địa phương (bao gồm cả
Thanh Hoá) là khác nhau. Có như vậy mới đạt được hiệu quả cao trong công
tác phòng ngừa, đấu tranh người chưa thành niên phạm tội.
Qua một vài số liệu và ví dụ minh hoạ trên đây cho thấy tình hình người
chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Thanh Hoá quả là một thực trạng đáng
báo động. Đây là vấn đề đặt ra cho các cấp, các ngành, đặc biệt là các cơ quan
bảo vệ pháp luật hơn lúc nào hết cần có những biện pháp, chủ trương đúng đắn
nhằm hạn chế, ngăn chặn tình hình người chưa thành niên phạm tội trên địa
bàn.
2.2. Thực trạng người chưa thành niên phạm tội trên địa bàn Thanh
Hoá trong thời gian qua.
Qua nghiên cứu hồ sơ các vụ án cũng như quá trình thu thập thông tin tại
phòng thống kê Viện Kiểm sát tỉnh, có thể thấy một thực trạng đáng lo ngại về
người chưa thành niên phạm tội xảy ra trên địa bàn Thanh Hoá tính từ tháng
1/2003 đến tháng 12/2006. Trên địa bàn Thanh Hoá đã xảy ra trên 140 vụ
phạm tội do người chưa thành niên thực hiện tham gia ( thuộc thẩm quyền xử
lý cấp tỉnh)
Trong tổng số 140 vụ phạm tội xảy ra thì chủ yếu tập trung vào một số
loại tội như: Cướp tài sản (60 vụ) tội cố ý gây thương tích (10 vụ), tội hiếp
dâm (7 vụ), tội vi phạm quy định điều khiển giao thông đường bộ (4 vụ) tội
phá huỷ công trình, phương tiện quan trọng an ninh quốc gia (3 vụ), tội mua
bán trái phép chất ma tuý (5 vụ), tội trộm cắp tài sản (14 vụ)
8
Trong tổng số trên 140 vụ phạm tội do người chưa thành niên thực hiện từ
tháng 1/2003 đến tháng 12/ 2006 thì tổng số vụ án đã xét xử là 105 vụ.
Với những số liệu thống kê trên, rõ ràng Thanh Hoá đang đứng trước một
thực trạng đáng lo ngại về tình hình người chưa thành niên phạm tội, những
vụ phạm tội này đã ảnh hưởng đến an ninh trật tự, gây nên sự lo ngại cũng như
sự bất bình trong nhân dân. Để khắc phục tình trạng trên cũng như đưa ra
những biện pháp đấu tranh, phòng chống hữu hiệu nhất, chúng ta cần tìm hiểu
nguyên nhân cụ thể dẫn đến tình hình trên.
9
PHẦN 3: NGUYÊN NHÂN NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM
TỘI - ĐẶC ĐIỂM VÀ BẢN CHẤT CỦA VẤN ĐỀ NGƯỜI CHƯA THÀNH
NIÊN PHẠM TỘI.
3.1. Kết quả xử lý thông tin:
Theo thống kê sổ thụ lý và sổ theo dõi kết quả xét xử cũng như công tác
thống kê tại phòng thống kê Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh trong 4 năm trở lại
đây ( từ 1/2003 đến 12/2006) tổng số vụ án do người chưa thành niên thực hiện
tham gia bị khởi tố là trên 140 vụ. Tổng số này từ năm 2003 đến 2006 là khác
nhau trong từng năm.
Năm 2003 là 29 vụ,
Năm 2004 là 35 vụ;
Năm 2005 là 37 vụ;
Năm 2006 là 41 vụ.
Khi xem xét về nhân thân, điều kiện hoàn cảnh, gia đình các em trong 140
vụ án cho thấy 39 bị can đang là học sinh có độ tuổi từ 15 đến 17, 10 bị can do
mâu thuẫn gia đình bỏ đi lang thang; 20 bị can do gia đình vì điều kiện hoàn
cảnh kinh tế phải bỏ học đi làm thêm để nuôi gia đình và bản thân.
Khi xem xét, nghiên cứu hồ sơ vụ án do người chưa thành niên thực hiện
cho thấy độ tuổi người chưa thành niên phạm tội, mức độ phạm pháp là khác
nhau, bên cạnh đó trình độ văn hoá của các em cũng khác nhau. Có thể dẫn
chứng ví dụ điển hình trong bảng thống kê khởi tố, xử lý, xét xử sơ thẩm người
chưa thành niên phạm tội từ tháng 1/2005 đến tháng 12/2006 để khẳng định
cho sự nhận định trên.
10
Tội danh theo quy
định trong Bộ luật
hình sự
Điều
luật
Từ 14
tuổi
đến
dưới
16
tuổi
Tổng
số
mới
khởi
tố
Đã
thôi
học
Đồng
phạm
với
người
lớn
tuổi
khác
Tổng
số đã
xử lý
Số truy
tố
Tổng
số
đã
xét
xử
Cố ý gây thương
tích
104 3 2 1 1 1
Hiếp dâm trẻ em 112 1 1 1 1 1
Cướp tài sản 133 29 9 26 25 25 25
Tàng trữ, vận
chuyển mua bán
trái phép chất ma
tuý
194 1 1
Phá huỷ công
trình, phương
tiện quan trọng
an ninh quốc gia
231 1 1 1 1 1
Giết người 93 1 5 4 4 4 4
Cướp giật tài sản 136 1
Tổng cộng 2 41 17 26 32 32 31
( Bảng thống kê khởi tố, xử lý, xét xử sơ thẩm người chưa thành niên từ
tháng 1 năm 2005 đến tháng 12 năm 2006 tại phòng thống kê Viện Kiểm sát
nhân dân tỉnh Thanh Hoá)
Đứng trước thực trạng đáng lo ngại về người chưa thành niên phạm tội
trên địa bàn Thanh Hoá thì công tác tìm hiểu những nguyên nhân cũng như
điều kiện dẫn dắt người chưa thành niên vào con đường phạm tội càng trở nên
quan trọng, để từ đó tìm ra những giải pháp hữu ích nhất, hạn chế tình hình
người chưa thành niên phạm tội cũng như đưa ra những biện pháp xử lý phù
11
hợp vừa bảo đảm nguyên tắc nhân đạo trong xửt lý người chưa thành niên
phạm tội vừa thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật.
3.2. Nguyên nhân người chưa thành niên phạm tội.
Qua nghiên cứu, phân tích nguyên nhân tình hình phạm tội nói chung, có
thể nhận thấy tình hình phạm tội của người chưa thành niên trên địa bàn tỉnh
Thanh Hoá cũng không nằm ngoài những nguyên nhân chủ yếu chung của xã
hội với những nguyên nhân sau:
3.2.1. Những yếu tố về gia đình:
Người chưa thành niên phạm tội trước hết do bị ảnh hưởng của yếu tố tiêu
cực trong chính môi trường gia đình mà trực tiếp là ông, bà cha mẹ, anh chị em
cùng chung sống. Ở đây nhiều phương pháp giáo dục không hợp lý, thiếu khoa
học, những lối sống, đạo đức của chính một số thành viên trong gia đình đã
góp phần quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách lệch lạc của trẻ em,
đẩy họ vào con đường phạm tội. Phương pháp giáo dục như quá chiều chuộng
hoặc ngược lại quá khắt khe, cư xử thô bạo, hắt hủi, xúc phạm làm cho chúng
sợ hãi, xa lánh xã hội, bỏ học đi lang thang nên khi có điều kiện và những yếu
tố tác động khác đã đẩy các em vào con đường phạm tội. Bên cạnh đó, yếu tố
hoàn cảnh gia đình, đặc biệt là điều kiện kinh tế gia đình cũng là nguyên nhân
dẫn tới con đường phạm tội ở người chưa thành niên. Trên địa bàn tỉnh Thanh
Hoá ở nhiều vùng quê, đời sống kinh tế của các gia đình còn gặp rất nhiều khó
khăn. Có 13 huyện miền núi, trong đó tất cả các huyện đều có các xã thuộc
chương trình 135. Sinh ra trong điều kiện hoàn cảnh gia đình khó khăn, các em
phải sớm bỏ học, lao động nuôi sống bản thân và gia đình, sớm tiếp xúc với
môi trường xã hội đầy những cạm bẫy mà bản thân các em chưa bao giờ từng
trải. Chẳng hạn vụ Đới Văn Tứ ở Quảng Xương - Thanh Hoá do điều kiện
hoàn cảnh gia đình em phải bỏ học đi bán băng đĩa bản thân trước khi thực
hiện hành vi phạm tội em đang là học sinh chưa bao giờ có hành vi phạm tội,
tuy nhiên do ảnh hưởng của môi trường mà em tiếp xúc với những thứ tệ nạn
xã hội đã dẫn tới hành vi phạm tội giết người mà em thực hiện. Ví dụ trên đây
12
không có nghĩa là phản ánh ra là để bao biện cho hành vi của em nhưng có thể
thấy dù là con người trong sáng nhưng dưới sự ảnh hưởng của môi trường xấu
cộng với điều kiện, yếu tố tiêu cực khác sẽ rất dễ làm con người ta thay đổi.
3.2.2. Công tác quản lý, giáo dục học sinh trong các nhà trường bị
giảm sút.
Qua thống kê về lứa tuổi, học lực của trẻ em phạm tội thì đa phần có tới
80% các em phạm tội có học lực trước đó là yếu kém, chán học rồi dẫn đến bỏ
học đi lang thang.
Qua khảo sát các em không có hứng thú để học tập, có mặc cảm với thầy
cô giáo Lý do để các em có tâm lý chán học, học yếu, có mặ cảm thì nhiều
xong rõ ràng hiện nay nhiều bất cập trong chất lượng giáo dục ở các nhà
trường chưa phù hợp về phương pháp, nội dung giáo dục, chưa chú trọng vào
các vấn đề thiết thực, bức xúc cần giải quyết ngay, chưa rèn luyện giáo dục
cho học sinh nếp sống và làm việc theo pháp luật ngay trong nhà trường
( nhiều em phạm tội, không hề biết đó là hành vi phạm tội và bị xử lý nặng như
vậy )
Rõ ràng trình độ nhận thức thấp kém và lệch lạc về mọi mặt là yếu tố
chiếm vị trí quan trọng đẩy các em đến con đường phạm tội, trong đó có vai trò
của giáo dục nhà trường.
3.2.3. Những thiếu sót trong công tác quản lý, giáo dục của các tổ
chức, các đoàn thể:
Nhiều thiếu sót trong công tác quản lý, giáo dục của các tổ chức xã hội,
nhất là hoạt động đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và đội thiếu niên
tiền phong trong thời gian qua còn nhiều yếu kém chưa thực sự làm tốt công
tác giáo dục lý tưởng cộng sản chủ nghĩa cho người chưa thành niên, chưa thu
hút được đông đảo số các em trong độ tuổi vào tham gia sinh hoạt tập thể.
Đa số người chưa thành niên phạm tội không sinh hoạt đội hoặc sinh hoạt
mang tính hình thức. Các hình thức, nội dung sinh hoạt đội trong các nhà
trường, ở khu phố chưa thiết thực, chưa gắn vào những vấn đề bức xúc mà
13
cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày các em gặp phải. Vì vậy, chưa thu hút được số
các em trong độ tuổi vào tổ chức của mình dẫn đến ý thức phấn đấu vươn lên
của các em còn bị hạn chế, các em không muốn khép mình vào khuôn khổ, ý
thức tập thể kém, nên khi gặp phải hoàn cảnh xấu tác động, bạn bè xấu rủ rê lôi
kéo là dễ dàng có hoạt động phạm tội.
3.2.4. Sự tác động của những biểu hiện tiêu cực và tình trạng phạm
pháp chung trong xã hội.
Những hiện tượng tiêu cực trong xã hội và tình trạng phạm pháp nói
chung trogn xã hội cũng là những yếu tố không thể thiếu, ảnh hưởng trực tiếp
đến tình hình phạm tội của người chưa thành niên. Đó là sản phẩm văn hoá đồi
truỵ, khêu gợi tình dục, bạo lực chém giết vẫn đang được lưu hành và phổ biến
dưới nhiều hình thức. Thanh Hoá có gần 1000 đại lý được cấp giấy phép ( còn
450 điểm hoạt động) đại lý thấp nhất 500- 7000 băng, nhiều nhất là 2000
băng. Năm 1994 băng, ngoài danh mục là 40%. Năm 2004 kiểm tra 2 cửa hàng
đã có 90% ngoài danh mục.
Cùng với văn hoá phẩm độc hại nói trên sự gia tăng nhanh chóng của
Karaoke, đèn mờ, tắm hơi cùng với đó tệ nạn ma tuý, cờ bạc cũng tác động
không nhỏ đến người chưa thành niên. Mặt khác công tác đấu tranh chống tội
phạm hình sự chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác giữ gìn trật tự an toàn
xã hội trong tình hình mới. Vẫn còn để bọn tội phạm hình sự rủ rê, lôi kéo, xúi
giục ép buộc các em là người chưa thành niên vào con đường phạm tội, làm
cho tình hình trật tự xã hội phức tạp hơn.
3.2.5. ảnh hưởng của ĐKKT đối với hành vi phạm tội của người chưa
thành niên.
Nguyên nhân khó khăn về kinh tế cũng tác động đến hoạt động phạm tội
của người chưa thành niên. Do điều kiện hoàn cảnh sống khó khăn, một số em
không có điều kiện ăn học hoặc không được đáp ứng nhu cầu tối thiểu về vật
chất đã xô đẩy người chưa thành niên vào con đường lang thang, ăn xin gặp
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét