Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1 - Khái niệm trái phiếu quốc tế
- Trái phiếu là một phơng thức nợ dài hạn do Chính phủ và các tổ
chức kinh tế khác phát hành để huy động vốn.
- Trái phiếu quốc tế gồm 2 loại: trái phiếu nớc ngoài và trái phiếu
Châu âu
Trái phiếu nớc ngoài là trái phiếu do ngời nớc ngoài phát hành để thu
hút vốn của các nhà đầu t nội địa và đợc định danh bằng tiền tệ nớc đó.
Trái phiếu Châu Âu là trái phiếu đợc định danh bằng một loại tiền cụ
thể, đợc bán cho các nhà đầu t trên thị trờng vốn quốc tế không phải là quôca
gia có tiền tệ định danh.
- Thị trờng trái phiếu quốc tế gồm 2 thị trờng: thị trờng trái phiếu
nớc ngoài và thị trờng trái phiếu Châu Âu.
2. Một số thuật ngữ cơ bản về trái phiếu quốc tế.
Mệnh giá là giá trị danh nghĩa, giá trị bề mặt của trái phiếu. Mệnh
giá thờng là những số chẵn 1.000.000, 5.000.000
- Tỷ lệ lãi xuất trái phiếu là tỷ lệ lãi so với mệnh giá hàng năm của
một trái phiếu.
- Ngày mãn hạn hoặc đáo hạn: là một ngày xác định trong tơng lai
mà tại đó mệnh giá trái phiếu đợc trả.
- Thời hạn mãn hạn gốc: là số năm kể từ khi phát hành cho đến
ngày mãn hạn gốc.
- Khoản thanh toán trái phiếu: là số tiền lãi đợc trả cho mỗi giai
đoạn thờng là 6 tháng một lần.
- Khế ớc: là một hợp đồng chi tiết chỉ rõ các quyền và nghĩa vụ của
ngời phát hành và các trái chủ hay nhà đầu t. Trong một bản khế ớc thờng quy
định thời điểm và số tiền trả lãi, thời gian đáo hạn cụ thể, quyền u tiên của trái
phiếu trớc các nghĩa vụ khác của ngời phát hành. Đồng thời khế ớc còn quy
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
định rõ những điều khoản mà các bên có thể yêu cầu hoàn trả trái phiếu trớc
thời hạn cùng nhiều các quy định khác. Tóm lại, tất cả các quyền và nghiã vụ
cùng nhiều chi tiết cụ thể đều đợc ghi rõ trong khế ớc. Có 2 điều khoản quan
trọng thờng mua lại trái phiếu.
+ Điều khoản hoàn trái: Công ty phải thu hồi nó bằng cách chi trả
phần gốc và tiền lãi cuối kỳ. Nếu trái phiếu đã phát hành không đợc thu hồi
dần dần thì ở kỳ chi trả cuối cùng công ty sẽ phải chi trả một khoản tiền rất
lớn. Điều khoản hoàn trái đợc quy định trong khế ớc nhằm mục đích làm giảm
rủi ro. Điều khoản hoàn trái cho phép doanh nghiệp phát hành có thể thu hồi
một phần nhất định những trái phiếu đã đợc phát hành vào những thời điểm cụ
thể.
+ Đièu khoản mua lại: Đièu khoản này cho phép công ty mua lại trái
phiếu đã phát hành để thu hồi chúng trớc thời hạn. Giá mua lại theo quy định
thờng cao hơn mệnh giá của trái phiếu và mức chênh lệch của giá mua lại và
mệnh giá đợc coi là phí mua lại.
- Quỹ chìm: Nhiều nhà phát hành thờng gửi tiền hàng năm vào một
quỹ đặc biệt đợc gọi là quỹ chìm có thể là bắt buộc hoặc tuỳ ý. Nếu là bắt
buộc, hàng năm bắt buộc phải có tiền gửi vào quỹ và một khối lợng cụ thể vố
gốc phải đợc lại vào những thời hạn cụ thể. Nếu là tuỳ ý, chỉ cần quỹ số
tiền d vào quỹ và chỉ chuộc lại trái phiếu khi có đủ tiền.
- Nhà uỷ thác: trong mỗi đợt phát hành, các doanh nghiệp thờng
bán ra một khối lợng trái phiếu có giá trị khá lớn. Để phát hành dễ dàng và tạo
điều kiện cho công chúng đa dạng hoá đầu t của họ, các doanh nghiệp thờng
ấn định mệnh giá trái phiếu ở mức rất thấp nên số lợng phát hành thờng rất
lớn. Bởi vậy, doanh nghiệp khó có thể tìm đợc một hoặc vài khách hàng mua
chọn số trái phiếu mà họ sẽ phát hành. Do đó, một ngân hàng thơng mại hoặc
một tổ chức tài chính sẽ đứng ra nhận lãnh trách nhiệm mà các cổ đông uỷ
thác cho và hành động nhân danh các trái chủ. Nếu doanh nghiệp không hoàn
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thành trọn vẹn những quy định ghi trong khế ớc, thì nhà uỷ thác sẽ thực hiện
các biện pháp để bảo vệ quyền lợi cho các trái chủ. Nhà uỷ thác thờng có 3
nhiệm vụ chính:
+ Đảm nhận việc phát hành trái phiếu( bán cho công chính đầu t) và
cùng công ty thiết lập khế ớc.
+ Thay mặt các trái chủ giám sát việc thực hiện các điều lhoản khế ớc
đã ký kết với doanh nghiệp .
+ Trong mọi trờng hợp, nhà uỷ thác luôn hành động nhân danh các trái
chủ để đảm bảo khế ớc luôn đợc thực hiện trọn vẹn và bảo vệ quyền lợi cho
trái chủ.
3. Phân loại trái phiếu quốc tế:
Trái phiếu quốc tế có nhiều loại và đợc chia theo những đặc điểm, tiêu
chí cụ thể:
3.1. Phân chia theo tổ chức phát hành có 4 loại:
- Trái phiếu Chính phủ
- Trái phiếu doanh nghiệp nhà nớc
- Trái phiếu đô thị
- Trái phiếu công ty
+ Trái phiếu Chính phủ là trái phiếu do cơ quan đại diện của Chính phủ
(kho bạc, ngân hàng trung ơng) phát hành phục vụ phát triển kinh tế quốc gia
và xử lý nợ quốc gia.
+ Trái phiếu doanh nghiệp nhà nớc là trái phiếu do doanh nghiệp nhà n-
ớc phát hành để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Trái phiếu đô thị là trái phiếu do thành phố, chính quyền địa phơng
phát hành tài trợ cho các công trình xây dựng và các dự án khác.
+ Trái phiếu công ty là do công ty phát hành để huy động vốn cho sự
phát triển của công ty.
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
3.2. Phân chia theo phơng pháp chuyển dịch
- Trái phiếu tài khoản là trái phiếu không tồn tai dới dạng chứng chỉ
chứng khoán mà số tiền mua trái phiếu đợc chuyển vào tài khoản trái phiếu
đứng tên trái chủ. Mua và bán loại trái phiếu này đợc thực hiện bằng cách
chuyển những tài khoản đó cho trái chủ khác( nếu mua và bán toàn phần trái
phiếu). Ngợc lại, nếu mua bán từng phần thì mở tài khoản trái phiếu mới. Đặc
điểm của mua bán trái phiếu tài khoản là số tiền lớn, thời hạn dài và giảm đợc
chi phí quản lý lu thông trái phiếu. Các loại trái phiếu Chính phủ, trái phiếu
công trình thờng là loại trái phiếu tài khoản.
- Trái phiếu vô danh là trái phiếu mà ngời thụ hởng là ngời nắm
giữ trái phiếu.
- Trái phiếu ký danh: Tên ngời mua trái phiếu đợc ghi trên trái
phiếu và đợc lu trong hồ sơ đăng ký của ngời phát hành. Việc chi trả đợc thực
hiện với ngời có tên trong sổ.
3.3.Phân chia theo phơng thức trả lãi cho trái chủ chia làm 4 loại:
Trái phiếu hởng lãi trớc là loại trái phiếu mà doanh nghiệp sẽ trả toàn bộ
trái tức ngay khi phát hành bằng cách bán trái phiếu thấp hơn mệnh giá.
- Trái phiếu hởng lãi sau là loại trái phiếu trả lãi và vốn vào lúc trái
phiếu mãn hạn. Loại này đợc gọi là trái phiếu gộp.
- Trái phiếu trả lãi cố định là loại trái phiếu mà phần lãi đợc trả cho
nhà đầu t trong suốt thời hạn của trái phiếu, ví dụ: 6 tháng một lần.
- Trái phiếu thả nổi lãi xuất là trái phiếu không có lãi xuất cố định.
3.4.Phân chia theo việc phát hành trái phiếu có vật chất đảm bảo hay
không, có thể chia ra các loại trái phiếu:
- Trái phiếu không đảm bảo(hay còn gọi là trái phiếu trần - Naked
Bond) là loại trái phiếu khá thông dụng, nó đợc đảm bảo bằng uy tín của
doanh nghiệp phát hành. Đôi khi việc đảm bảo bằng vật chất không hơn hẳn
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
đảm bảo bằng uy tín của doanh nghiệp phát hành. Uy tín đợc thể hiện và minh
chứng bằng bảng tổng kết tài sản và bảng phân tích thu nhập của doanh nghiệp
có khả năng thanh toán kịp thời vốn và trái tức cho trái chủ.
- Trái phiếu đợc đảm bảo là trái phiếu mà doanh nghiệp đem tài
sản cụ thể của mình đảm bảo cho việc phát hành. Nếu doanh nghiệp không
thanh toán trái phiếu đúng hạn thì trái chủ có quyền yêu cầu các cơ quan chức
năng phát lại tài sản đó để thu hồi vốn và trái tức.
- Trái phiếu đợc bảo lãnh là trái phiếu đợc một doanh nghiệp khác
đứng ra bảo lãnh thanh toán trái tức và vốn của trái phiếu đó khi trái phiếu đó
không đợc thanh toán đúng hạn, ngời bảo lãnh có thể ngân hàng,công ty tài
chính, công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán.
- Trái phiếu tín thác thế chấp là trái phiếu phát hành dựa vào các
chứng khoán của doanh nghiệp khác làm vật thế chấp.
- Trái phiếu cầm cố là trái phiếu đợc phát hành dựa trên cơ sở vật
cầm cố của doanh nghiệp. Vật cầm cố thờng là bất động sản.
3.5.Một số loại trái phiếu đặc thù khác nh:
Trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu có thể chuyển đổi sang cổ phiếu
thờng hoặc sang trái phiếu khác, nếu nh nó đáp ứng đợc các điều kiện chuyển
đổi sau:
+ Các trờng hợp đợc chuyển đổi
+ Các yếu tố đợc chuyển đổi nh giá chuyển đổi, tỷ lệ chuyển đổi,
ngang giá chuyển đổi, phí chuyển đổi
- Trái phiếu hoán đổi: cho phép chuyển đổi trái phiếu sang cổ
phiếu thờng của một doanh nghiệp khác.
- Trái phiếu thu nhập là loại trái phiếu mà việc thanh toán trái tức
phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của danh nghiệp, lãi thì chia, không có lãi
thì thôi. Loại trái phiếu này thờng đợc phát hành khi doanh nghiệp mới hồi
phục, có giá bán thấp hơn mệnh giá.
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Trái phiếu hoàn vốn là loại trái phiếu có thể bị doanh nghiệp
hoàn vốn cho trái chủ trớc hạn. Việc hoàn vốn có thể xảy ra bất kỳ lúc nào
trong thời hạn của trái phiếu hoặc cũng có thể quy định sau một thời hạn nào
đó kể từ ngày phát hành. Thời hạn đó đợc gọi là thời hạn chống hoàn vốn.
- Trái phiếu có thể bán lại cho phép ngời nắm giữ trái phiếu đợc
quyền bán lại trái phiếu cho bên phát hành trớc khi đáo hạn. Quyền chủ động
trong trờng hợp này thuộc về nhà đầu t, do đó lãi suất của trái phiếu này có thể
thấp hơn lãi suất của những trái phiếu khác có cùng thời hạn.
- Trái phiếu lỡng tệ là loại trái phiếu lãi suất cố định đợc phát hành
bằng một loại tiền tệ, phiếu lãi cùng loại tiền tệ. Khi đến hạn vốn gốc đợc trả
bằng một loại tiền tệ khác.
- Trái phiếu tiền tệ đa quốc gia là trái phiếu đợc định danh bằng
một nhóm tiền tệ thay vì một loại tiền tệ đơn lẻ. Đây là loại trái phiếu lãi suất
cố định thông thờng. Trái phiếu này lôi cuốn đối với các công ty đa quốc gia
với những biên nhận bán hàng bằng nhiều loại tiền tệ khác nhau. Dới quan
điểm của các nhà đầu t quốc tế, trái phiếu tiền tệ đa biên có thể ít rủi ro về giá
hơn những trái phiếu định danh bằng một loại tiền tệ riêng lẻ. Tiền tệ đa quốc
gia là một danh mục các loại tiền tệ, khi một số đồng tiền giảm giá, ngững
đồng tiền khác có thể tăng, vì vậy cuối cùng thu nhập ít thay đổi.
Phân chia theo loại tiền tệ là phân chia trái phiếu theo loại tiền tệ đợc
dùng để phát hành. Một số loại tiền tệ đợc sử dụng phổ biến hiện nay là: USA,
France, Franc Thuỵ Sĩ, bảng Anh, Yên Nhật.
Bảng 1: Trái phiếu quốc tế phân theo loại tiền tệ (%)*
Tiền tệ
1995 1994 1993 1992 1991
Đô la Mỹ 38,6 37,5 35,9 36,9 29,7
Mác Đức 15,7 7,8 11,8 10,4 7,1
Yên Nhật 12,8 13,3 9,6 11,2 12,6
Bảng Anh 6,0 8,8 10,8 7,6 8,8
Franc Thuỵ Sĩ 5,6 4,8 6,1 5,8 7,1
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Liva ý 3,8 5,5 3,1 2,5 3,2
Guilder Hà Lan 3,2 3,0 2,6 2,0 1,1
Franc Luxemboung 3,0 2,6 0,8 1,7 1,9
Franc Pháp 2,8 7,0 8,7 7,5 6,1
Đôla úc 2,3 1,8 0,8 1,5 1,4
ECU 1,7 2,0 1,6 6,8 11,1
Đôla Canada 0,7 3,6 6,4 4,7 7,2
Loại khác 3,8 2,3 1,8 1,4 2,7
Tổng
100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
* Những tỷ lệ đợc tính toán từ sổ ngoại tệ của tổng số phát hành đợc
chuyển đổi thành Đôla Mỹ theo tỷ lệ chuyển đổi cố định cuối năm 1990.
Nguồn: những xu hớng thị trờng tài chính, tổ chức phát triển và hợp tác
kinh tế, tháng 2/1996, bảng 3 trang 59.
3.6.Phân chia theo quốc tịch là cách phân chia trái phiếu theo quốc
gia phát hành.
Trên đây là 6 cách phân loại trái phiếu quốc tế theo những tiêu thức
khác nhau, tuy nhiên thể hiện đợc sự đa dạng về chủng loại trái phiếu quốc tế.
Do đó, thị trờng trái phiếu quốc tế cũng rất đa dạng. Để có thể hiểu kỹ hơn hãy
cùng xem xét cơ cấu của thị trờng trái phiếu quốc tế.
4.Cơ cấu thị trờng trái phiếu quốc tế.
Nh đã biết, trái phiếu quốc tế là một loại chứng khoán. Thị trờng trái
phiếu quốc tế là một bộ phận quan trọng trong thị trờng chứng khoán. Cơ cấu
thị trờng trái phiếu quốc tế là cơ cấu thị trờng chứng khoán, nó bao gồm 2 bộ
phận cơ bản là thị trờng sơ cấp (hay thị trờng cấp 1, thị trờng phát hành) và thị
trờng thứ cấp (hay thị trờng cấp 2).
4.1. Thị trờng sơ cấp là thị trờng mua bán các chứng khoán mới phát
hành. Trên thị trờng này , vốn của nhà đầu t sẽ đợc chuyển sang nhà phát hành
thông qua việc nhà đầu t mua các chứng khoán mới phát hành.
- Vai trò của thị trờng sơ cấp là rất to lớn:
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Huy động vốn từ trong và ngoài nớc để tài trợ cho nền kinh tế. Nó có
thể huy động đợc nguồn vốn lớn mà phơng thức khác không thể làm đợc. Thực
hiện quá trình chu chuyển tài chính, chuyển tiền sang dạng vốn dài hạn.
- Đặc điểm của thị trờng sơ cấp:
+ Thị trờng sơ cấp là nơi duy nhất chứng hoán đem lại vốn cho ngời
phát hành.
+ Giá chứng khoán trên thị trờng sơ cấp do tổ chức phát hành quy định
và thờng đợc in ngay trên chứng khoán.
+ Ngời bán tren thị trờng sơ cấp thờng là: kho bạc, ngân hàng nhà nớc,
công ty phát hành,tập đoàn bảo lãnh phát hành
4.2. Thị trờng thứ cấp là nơi giao dịch các chứng khoán đã đwocj phát
hành trên thị trờng sơ cấp. Thị trơng thứ cấp đảm bảo tình thanh khoản cho các
chứng khoán đã phát hành.
- Đặc điểm của thị trờng thứ cấp:
+ Trên thị trờng thứ cấp , các khoản tiền thu đợc từ việc bán chứng
khoán thuộc về các nhà đầu t, các nhà kinh doanh chứng khoán chứ khônh
thuộc về các nhà phát hành. Nói cách khác, các luồng vốn không chảy về các
nhà phát hành chứng khoán mà chuyển vận giữa những ngời đầu t chứng
khoán trên thị trờng. Thị trờng thứ cấp là một bộ phận quan trọng của thị trờng
chứng khoán, gắn bố chặt chẽ với thị trờng sơ cấp.
+ Giao dịch trên thị trờng thứ cấp phản ánh nguyên tắc cạnh tranh tự
do, giá chứng khoán trên thị thờng thứ cấp cho cung cầu quyết định.
+ Thị trờng thứ cấp là thị trờng hoạt động liên tục, các nhà đầu t có thể
mua và bàn chứng khoán nhiều lần trên thị trờng thứ cấp.
Khi nghiên cứu trái phiếu, phải tìm hiểu nhiều vấn đề nội dung mà một
trong số đó là:
5. Xếp hạng tín dụng trái phiếu quốc tế:
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Xếp hạng tín dụng trái phiếu quốc tế chính là sự đánh giá khả năng trả
lãi và vốn của nhà phát hành. Việc xếp hạng tín dụng ngời phát hành chứng
khoán có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với phát hành chứng khoán, đặc biệt
là đối với phát hành chứng khoán mới. Đây là một tiêu thức đánh giá, nếu đợc
đánh giá tốt sẽ có sức hấp dẫn với các nhà đầu t. Trong nhiều trờng hợp, việc
cho phép phát hành ra thị trờng dựa trên xem xét kết quả xếp hạng tín dụng
trái phiếu quốc tế. Nhiều nhà đầu t muốn cân nhắc sự rủi ro và hiệu quả của
đầu t, sở giao dịch muốn tăng cờng quản lý đều rất cần sự đánh giá tơng đối
khách quan sự tín nhiệm của nhà phát hành để có căn cứ xem xét. Hiện nay,
trên thế giới có hai công ty xếp hạng nổi tiếng đó là công ty Moody và công ty
Standard& Poor.
Công ty Moody phân trái phiếu thành 9 hạng. Trong mỗi hạng, Moody
phân thành 3 loại: 1, 2 hoặc 3 tơng ứng với mức cao , trung bình hoặc thấp.
Công ty Standard and Poor phân trái phiếu thành 11 hạng. Việc xếp
hạng có thể bổ sung thêm dấu (+) hoặc (-) để chỉ mức độ tín nhiệm(thiếu )
Sau đây là bảng chi tiết cách xếp hạng của 2 công ty
Rủi ro tín dụng
Công ty
Moody
Công ty
Standard& Poor
(S&P)
+ Xếp hạng đầu t
Khả năng trả lãi và hoàn vốn gốc cực kỳ
mạnh
AAA AAA
Khả năng trả lãi và hoàn vốn gốc mạnh AA AA
Khả năng trả lãi và hoàn gốc mạnh mặc dù
có thể bị ảnh hởng bởi tình hình và đ/k
kinh tế
A A
Khả năng trả nợ trung bình Baa BBB
+ Không xếp hạng đầu t (hay mang tính
chất đầu cơ)
Có phần mang tính chất đầu cơ Ba BB
Mang tính chất đầu cơ B B
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Mang tính chất đầu cơ cao Caa CCC
Hoàn toàn đầu cơ Ca CC
Sắp xảy ra không trả đợc nợ C C
Không trả đợc nợ C D
Dành cho trái phiếu thu nhập khi thu nhập
không thanh toán đợc
CI
Nguồn: tạp chí Bond Markets Association, 2000
Xếp hạng tín dụng là một khía cạnh rất nhr trong hoạt động phát hành,
để hiểu rõ hơn hãy cùng nghiên cứu tổng quát hoạt động phát hành trái phiếu
quốc tế.
II. Nội dung của hoạt động phát hành trái phiếu
1. Giới thiệu chung về phát hành trái phiếu quốc tế.
Phát hành trái phiếu quốc tế đod là khâu khởi đầu trong các hoạt động
trên thị trờng trái phiếu quốc tế. Thông qua hoạt động phát hành, các trái phiếu
quốc tế lần đầu tiên đợc đa ra giao dịch trên thị trờng và các nguồn vốn nhàn
rỗi của các nhà đầu t quốc tế đợc tập trung về để ngời phát hành sử dụng.
Nói chung, phát hành trái phiếu quốc tế là quá trình các chứng khoán
lần đầu tiên đợc chuyển từ nhà phát hành sang nhà đầu t quốc tế theo những cơ
chế nhất định. Qua đó, ngời phát hành nhận đợc vốn, ngời đầu t nhận đợc trái
phiếu và mối quan hệ ràng buộc giữa ngời đầu t và nhà phát hành đợc thiết lập.
Vì thực chất hoạt động phát hành là việc mua bán sử dụng các nguồn
vốn nen các hoạt động này diễn ra trên một thị trờng; nh đã giới thiệu ở trên
đó là thị trờng sơ cấp. Trái phiếu quốc tế đợc phân chia thành nhiều loại khác
nhau, hoạt động phát hành ra mỗi loại đều có những đặc trng riêng nhng về
tổng quát chúng có nhiều nét tơng đồng. Sau đây là nôịu dung của hoạt động
phát hành trái phiếu quốc tế.
2. Các chủ thể tham gia vào hoạt động phát hành trái phiếu quốc tế.
Cơ cấu đơn giản nhất của thị trờng sơ cấp bao gồm nhà phát hành có cơ
cấu về vốn và ngời đầu t có cung về vốn. Tuy nhiên, không phải nhà phát hành
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét